Paris \u00c9cole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (Paris Sosyal Bilimler Y\u00fcksek Okulu) \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Hamit Bozarslan\u2019\u0131n d\u00fcn Erbil\u2019de yay\u0131n yapan BasNews dergisinde bir r\u00f6portj\u0131 yay\u0131nland\u0131. R\u00f6portaj\u0131nda K\u00fcrtler aras\u0131 sava\u015f\u0131, Rojava\u2019n\u0131n durumunu ve daha pek \u00e7ok K\u00fcrdistan g\u00fcndemini de\u011ferlendiren Bozarslan\u2019\u0131n de\u011ferlendirmelerinde K\u00fcrtlere akl\u0131selim \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 oldu\u011fu kadar tehlikeleri de g\u00f6steren de\u011ferlendirmeler yapt\u0131. Bozarslan\u2019\u0131n de\u011ferlendirmelerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sizler i\u00e7in derledik.<\/p>\n
\u201cK\u00fcrtler Ortado\u011fu\u2019nun en dinamik halk\u0131 ve gelecek hayalleri var\u201d<\/strong><\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu ko\u015fullar i\u00e7erisinde ya\u015fanan bu \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fcklere ra\u011fmen K\u00fcrt toplumunun ayakta kalabilmesi bir dinamizm kazanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u015fu an T\u00fcrkiye\u2019de bu kadar bask\u0131, zul\u00fcm, cinayet uygulanmas\u0131na ra\u011fmen K\u00fcrt halk\u0131 i\u00e7erisinde bir tarih, toplum, co\u011frafya alg\u0131s\u0131 geli\u015fmi\u015f durumda. Bunun yan\u0131 s\u0131ra bir gelecek hayalleri var. Dinamizm var. Yine olup bitenleri anlamland\u0131rma kapasitesi yarat\u0131lm\u0131\u015f durumda. \u0130ran\u2019da \u015fu an K\u00fcrt toplumu \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir durumda. Ama buna ra\u011fmen Fars toplumu ya da \u0130ran\u2019da ya\u015fayan di\u011fer halklara k\u0131yasla daha dinamik bir durumda K\u00fcrtler. Suriye ve Irak\u2019ta da ayn\u0131 \u015feyleri s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Irak\u2019ta, K\u00fcrtlerin referandum yapmas\u0131 ard\u0131ndan Kerk\u00fck trajedisine ra\u011fmen, Suriye\u2019de geli\u015fen m\u00fccadele ve Efrin ile Gri Spi trajedilerine ra\u011fmen direngen bir duru\u015fun geli\u015fmesi, bu direni\u015fin yok edilememesi, yar\u0131n Irak ve Suriye\u2019de geli\u015fecek \u00e7\u00f6z\u00fcmlerde K\u00fcrtlerin \u00f6nemli bir rol oynayabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Tabii ki bu direni\u015f\u00e7i ruh, ya da b\u00f6lgedeki rejimler gibi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya\u015fanmamas\u0131 nedeniyle \u201cK\u00fcrtler \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr veya alk\u0131\u015flanmal\u0131d\u0131r\u201d gibi bir sonuca varabilmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bununla birlikte, K\u00fcrtler, K\u00fcrdistan b\u00fct\u00fcn hatalar\u0131na, eksikliklerine ve yenilgilerine ra\u011fmen Ortado\u011fu\u2019nun en dinamik halk\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmakta.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin anti\u2013demokratik uygulamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Bat\u0131\u2019n\u0131n diz \u00e7\u00f6kt\u00fc<\/strong><\/p>\n \u00a0K\u00fcrtlerde bir i\u00e7 entegrasyon sorunu var.<\/strong> En ba\u015fta Irak K\u00fcrdistan\u0131\u2019nda bu i\u00e7 entegrasyon sa\u011flanabilmi\u015f olsayd\u0131 Kerk\u00fck\u2019\u00fcn d\u00fc\u015fmesi gibi bir durum ya\u015fanmazd\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde Irak K\u00fcrdistan\u0131 ile Rojava K\u00fcrdistan\u0131 aras\u0131nda bir i\u00e7 entegrasyon olmad\u0131\u011f\u0131 veya \u00e7ok az oldu\u011fu a\u00e7\u0131k. Bu y\u00f6n\u00fcyle K\u00fcrt hareketinin bir b\u00fct\u00fcn olarak gelece\u011fe y\u00f6nelik bir proje olu\u015fturmas\u0131 ve ge\u00e7mi\u015finden dersler \u00e7\u0131kartabilmesi gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1980\u2019lerde K\u00fcrt hareketi i\u00e7erisinde ciddi k\u0131r\u0131lmalar ya\u015fand\u0131, i\u00e7 sava\u015flar ya\u015fand\u0131,\u00a0\u201cBrakuji\u201d<\/strong>\u00a0denilen karde\u015f kavgalar\u0131 ya\u015fand\u0131. 1990\u2019larda ayn\u0131 benzer \u015feyler Irak K\u00fcrdistan\u0131\u2019nda ya\u015fand\u0131. Bu zemin sayesinde 1980\u2019lerden sonra \u00f6zellikle \u0130ran ve T\u00fcrkiye, Suriye ve Irak\u2019ta K\u00fcrt hareketlerini kullanmaktan geri kalmad\u0131lar. Ellerinden geldi\u011fi oranda K\u00fcrt hareketlerinin i\u00e7erisinde kanl\u0131 sava\u015flar\u0131n ya\u015fanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. Bu a\u00e7\u0131dan san\u0131yorsam yap\u0131lmas\u0131 gereken en do\u011fru \u015fey K\u00fcrt hareketinin 30-40 y\u0131l\u0131n muhasebesini yapmak ve buna ba\u011fl\u0131 olarak bir gelecek tahayy\u00fcl\u00fc olu\u015fturmakt\u0131r. Ben bir siyaset\u00e7i de\u011filim. Fakat var olan zorlu ve b\u00fcy\u00fck ko\u015fullar\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019nin Irak K\u00fcrdistan\u0131\u2019nda ciddi bir varl\u0131\u011f\u0131 var. Ayn\u0131 \u015fekilde Suriye\u2019de de benzer bir durum olu\u015fmakta. T\u00fcrkiye\u2019nin anti\u2013demokratik uygulamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Bat\u0131\u2019n\u0131n diz \u00e7\u00f6kmesi gibi bir realite de s\u00f6z konusu. Buna kar\u015f\u0131n K\u00fcrt hareketinin yerine getirmesi gereken \u00e7ok \u00f6nemli sorumluluklar bulunmakta. Hem K\u00fcrdistan\u2019da hem diasporada ge\u00e7mi\u015fle bir hesapla\u015fma ve bug\u00fcn a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u00e7 dinamizmi g\u00fc\u00e7lendirme ad\u0131mlar\u0131n\u0131n at\u0131lmas\u0131, K\u00fcrtler aras\u0131nda bir daha i\u00e7 sava\u015f, kan d\u00f6k\u00fclmemesini sa\u011flayacak ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekli diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n \u00a0\u201cK\u00fcrtler aras\u0131 bir i\u00e7 entegrasyon \u015fart\u201d<\/strong><\/p>\n \u015eunu \u0131srarla belirtiyorum. K\u00fcrtler aras\u0131 bir i\u00e7 entegrasyon \u015fart. Bu entegrasyonun sa\u011flanmas\u0131 halinde bu t\u00fcr yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne rahatl\u0131kla ge\u00e7ilebilir. Burada \u015funu da belirtmem gerekiyor; K\u00fcrt hareketi asl\u0131nda 1920\u2019lerden itibaren bir b\u00fct\u00fcnselli\u011fi yakalam\u0131\u015f olan bir hareket. K\u00fcrt hareketinin sembolik bir evreni var. Bu tarihten itibaren ortak bir tarih okumas\u0131 durumu s\u00f6z konusu. K\u00fcrtlerin 1920\u2019lerden sonra ortak bir k\u00fclt\u00fcr, ortak bir co\u011frafya tahayy\u00fcl\u00fc var. Ayn\u0131 \u015fekilde ortak bir bayrak var. K\u0131saca K\u00fcrt hareketinin sembolleri 1920\u2019lerden \u2013 1930\u2019lardan bu yana olu\u015fturulmu\u015f ve d\u00f6rt par\u00e7adaki hareketler taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak bu sembol birle\u015fimleri yani tarih okuma, k\u00fclt\u00fcr, co\u011frafya, bayrak vs. sembol birle\u015fimlerinin pratik olarak da hayata ge\u00e7irilmesi gerekiyor.<\/p>\n \u201cK\u00fcrtler aras\u0131 entegrasyonun geli\u015fmesi i\u00e7in diplomatik yollar sonuna kadar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu entegrasyonun geli\u015fmesi i\u00e7in diplomatik yollar sonuna kadar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. ABD\u2019yle ili\u015fkiler geli\u015ftirilebilir, T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 siyasi bask\u0131lar\u0131 artt\u0131racak yollar kullan\u0131labilir vs. elbette dedi\u011fim gibi ben bir siyaset\u00e7i de\u011filim ama K\u00fcrt hareketi i\u00e7erisinde bu kapsamdaki \u00e7al\u0131\u015fmalarla entegrasyon s\u00fcreci geli\u015ftirilebilir. Yani bu konuda k\u0131saca \u015funu s\u00f6ylemek istiyorum; b\u00fct\u00fcn yollar kapal\u0131 de\u011fil, b\u00fct\u00fcn y\u00f6ntemler uygulanamaz de\u011fil. Ama \u015fu kesin bir \u015fey ki; K\u00fcrt hareketi i\u00e7erisinde asla yeni bir \u201cBrakujinin\u201d ya\u015fanmamas\u0131 \u015fart. PKK kesinlikle buna yol a\u00e7acak ad\u0131mlar atmayaca\u011f\u0131ndan ve K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi Y\u00f6netiminin de sa\u011fduyuyla olas\u0131 bir \u201cBrakujinin\u201d \u00f6n\u00fcn\u00fc alaca\u011f\u0131ndan eminim.<\/p>\n PKK yanl\u0131s\u0131 bir hareket Irak K\u00fcrdistan\u0131\u2019nda kesinlikle sosyolojik bir taban bulamaz\u201d<\/strong><\/p>\n \u0130kinci olarak PKK yanl\u0131s\u0131 bir hareket Irak K\u00fcrdistan\u0131\u2019nda kesinlikle sosyolojik bir taban bulamaz. PKK yanl\u0131s\u0131 bir hareket se\u00e7imlerde olsa olsa %0,5 veya en fazla % 1 oy alabilir. Bunun de\u011fi\u015fik bir \u00e7ok sebebi var. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt siyasi ger\u00e7ekli\u011finin Irak\u2019taki konumu farkl\u0131. Ama soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda gen\u00e7lerle, taksi \u015fof\u00f6rleriyle konu\u015ftu\u011funuzda bunlar\u0131n % 99\u2019u PKK\u2019yi K\u00fcrt hareketi ve dolay\u0131s\u0131yla kendi partileri olarak g\u00f6r\u00fcrler. PKK militanlar\u0131n\u0131 kendi sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 olarak de\u011ferlendirirler. Burada K\u00fcrtl\u00fck olgusu \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde kendisini g\u00f6sterir. Yani sosyolojik bir taban bulmasa bile, se\u00e7im sosyolojisinin \u00f6tesinde bir tahayy\u00fcl olarak bir K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn sembolik birle\u015fmesi, ciddi bir dayan\u0131\u015fma ger\u00e7eklili\u011fiyle kar\u015fa kar\u015f\u0131yay\u0131z. Bunu T\u00fcrkiye\u2019de de g\u00f6rd\u00fck. Mesela PDK\u2019ye yak\u0131n olan bir parti ayn\u0131 \u015fekilde T\u00fcrkiye\u2019de kesinlikle % 0,5 bile oy alamaz, ama ayn\u0131 zamanda 1991\u2019leri hat\u0131rlay\u0131n, Enfal katliam\u0131, Serhildan sonras\u0131 ya\u015fanan g\u00f6\u00e7te T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrt hareketi, K\u00fcrt toplumu bir b\u00fct\u00fcn Irak K\u00fcrtlerini, K\u00fcrt hareketlerini destekledi, sahip \u00e7\u0131kt\u0131. Benzer bir durum yar\u0131n \u0130ran K\u00fcrdistan\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n \u201cHer i\u00e7 sava\u015f istesek de istemezsek de bir intihar sava\u015f\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n G\u00fcney\u2019deki bir \u00fcniversite hocas\u0131 bana \u015funu s\u00f6ylemi\u015fti;\u00a0\u201cS\u00f6z konusu olan bir \u201cBrakuji \u2013 karde\u015f kavgas\u0131\u201d de\u011fil \u201cXukuji \u2013 kendini yok etme, kendini imha etmeydi.\u201d Ve her i\u00e7 sava\u015f istesek de istemezsek de bir intihar sava\u015f\u0131d\u0131r. Eski Yunanl\u0131lar bunu \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde dile getirmekteler. Bu a\u00e7\u0131dan \u201cBrakujinin\u201d ayn\u0131 zamanda \u201cxukuji\u201d oldu\u011fu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu ger\u00e7ek kamuoyunda tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131 ve kamuoyu hareket ge\u00e7irilmelidir. Bu harekete ge\u00e7i\u015f nas\u0131l olabilir bilemiyorum, ama g\u00f6sterilerle olabilir, sanatsal yarat\u0131c\u0131l\u0131kla olabilir, televizyon programlar\u0131yla olabilir, pedagojiyle olabilir. Ve burada s\u00f6z konusu olan K\u00fcrtler aras\u0131nda bir krizin ya\u015fanmas\u0131 de\u011fil. K\u00fcrt hareketi her zaman \u00e7o\u011fulcu olmak durumundad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt hareketinin gelece\u011fi \u00e7o\u011fulcu olmas\u0131nda yatmaktad\u0131r. K\u00fcrtlerin \u00e7ok dilli olmalar\u0131, \u00e7ok gelenekli olmalar\u0131, referanslar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011ful olmas\u0131, k\u00fclt\u00fcrel modellerinin zengin olmas\u0131 K\u00fcrt hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zenginle\u015ftirici unsurlar olarak kabul edilmelidir. Sorun kesinlikle i\u00e7 ihtilaflar de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc demokrasinin kendisi de bir i\u00e7 ihtilaflar sistemidir. Bu y\u00f6n\u00fcyle K\u00fcrt hareketi i\u00e7erisinde olu\u015facak ihtilaflar me\u015fru ihtilaflar olarak kabul edilemezse ve m\u00fczakerelerle \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc esas al\u0131nmazsa, \u015fiddete kayarsa o zaman ciddi bir tehlike arz eder. Bu da K\u00fcrtler i\u00e7in ciddi tehlikeler do\u011furur.<\/p>\n \u201cK\u00fcrtlerin hem \u00e7o\u011fulcu ihtilaf sistemine hem de ayn\u0131 zamanda bir konsens\u00fcse ihtiya\u00e7lar\u0131 var\u201d<\/strong><\/p>\n Yani bir demokratik sistemin kurulabilmesi i\u00e7in ihtilaflar \u015fartt\u0131r. Fakat bunun yan\u0131nda ihtilaflar\u0131n y\u00f6netilebilmesi, \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi i\u00e7in da ayn\u0131 zamanda bir konsens\u00fcs\u00fcn olmas\u0131 da \u015fart. \u015eayet konsens\u00fcs olmazsa bir toplumun var olabilmesi m\u00fcmk\u00fcn olamaz. Bu a\u00e7\u0131dan demokrasinin iki ayakl\u0131 oldu\u011funu unutmamam\u0131z gerekiyor. Demokrasinin bir aya\u011f\u0131 konsens\u00fcs yani bir toplumun bir kimli\u011fe, baz\u0131 kurumlara sahip olabilmesi ve m\u00fczakereleri yapabilme konusunda hem fikir olabilmesi. Di\u011feri de b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck, dissens\u00fcs. K\u00fcrt toplumu her ikisine de sahip. Hem \u00e7o\u011fulcu ihtilaf sisteminin hem de ayn\u0131 zamanda konsens\u00fcs\u00fcn me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fart. San\u0131yorum bu konuda K\u00fcrt siyasi elitlerine \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015fmekte. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7lerde san\u0131rsam K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli sorumluluk bu olacak. Ve burada kamusal bir pedagojinin rol\u00fc de \u00e7ok \u00f6nemli diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Genellikle toplumun elitler taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi s\u00f6ylenir. Ama siyasi elitlerin \u00f6tesinde toplum b\u00fcnyesindeki de\u011fi\u015fik akt\u00f6rlerin, k\u00fclt\u00fcrel akt\u00f6rlerin, entellekt\u00fcellerin de \u00f6nemli roller oynayabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Yaz\u0131n\u0131n tamam\u0131na \u015fu linkten ula\u015fa bilirsiniz: https:\/\/www.basnews.com\/tr\/babat\/696608<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Paris \u00c9cole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (Paris Sosyal Bilimler Y\u00fcksek Okulu) \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Hamit Bozarslan\u2019\u0131n d\u00fcn Erbil\u2019de yay\u0131n yapan BasNews dergisinde bir r\u00f6portj\u0131 yay\u0131nland\u0131. R\u00f6portaj\u0131nda K\u00fcrtler aras\u0131 sava\u015f\u0131, Rojava\u2019n\u0131n durumunu ve daha pek \u00e7ok K\u00fcrdistan g\u00fcndemini de\u011ferlendiren Bozarslan\u2019\u0131n de\u011ferlendirmelerinde K\u00fcrtlere akl\u0131selim \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 oldu\u011fu kadar tehlikeleri de g\u00f6steren de\u011ferlendirmeler yapt\u0131. Bozarslan\u2019\u0131n de\u011ferlendirmelerinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1015179,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[31],"class_list":["post-1015177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozel-dosya","tag-onemli"],"blocksy_meta":{"styles_descriptor":{"styles":{"desktop":"","tablet":"","mobile":""},"google_fonts":[],"version":7}},"seo_head":"\n