15 Temmuz 2016\u2019da ya\u015fanan hain darbe giri\u015fimi ve sonras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fan geli\u015fmeler ve rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi Rusya\u2019n\u0131n devlet haber ajans\u0131 R\u0130A Novisti taraf\u0131ndan haberle\u015ftirildi.<\/p>\n
\u2018Bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131; Askeri Darbe giri\u015fimi neden sadece Erdo\u011fan’\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi?\u2019 ba\u015fl\u0131kla verilen haberde darbe giri\u015fimi ard\u0131ndan son 5 y\u0131lda \u00fclkede ya\u015fanan olaylar de\u011ferlendirilmi\u015f.<\/p>\n
Ria Novosti haberinde, 15 Temmuz 2016 gecesi T\u00fcrk ordusunda ya\u015fanan hareketlilik ve darbe kalk\u0131\u015fmas\u0131 Erdo\u011fan\u2019a sad\u0131k g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin isyan\u0131 bast\u0131rmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131, 250 den fazla ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc gecenin ard\u0131ndan h\u00fck\u00fcmetin \u00f6zel sekt\u00f6rde, orduda, mahkemelerde, \u00fcniversitelerde b\u00fcy\u00fck bir tasfiye operasyonuna ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n
Ba\u015far\u0131s\u0131z darbe, Erdo\u011fan’\u0131n etkisini g\u00fc\u00e7lendirdi ve ihtiya\u00e7 duydu\u011fu reformlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. RIA Novosti, be\u015f y\u0131lda T\u00fcrkiye\u2019de ne de\u011fi\u015fti? Sorular\u0131na cevap ar\u0131yor.<\/p>\n
Ria Novosti haberinde bir \u00e7oklar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan 15 Temmuz darbe te\u015febb\u00fcs\u00fcn\u00fcn Rusya\u2019da 1991 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan darbe giri\u015fimine \u00e7ok benzetti\u011fini iddia ediyor.<\/p>\n
Rusya Devlet Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Komitesi (Rus\u00e7a: \u0413\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043a\u043e\u043c\u0438\u0442\u0435\u0442 \u043f\u043e \u0447\u0440\u0435\u0437\u0432\u044b\u0447\u0430\u0439\u043d\u043e\u043c\u0443 \u043f\u043e\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u0438\u044e (\u0413\u041a\u0427\u041f) veya Sekizli \u00c7ete olarak bilinen Sovyet h\u00fck\u00fbmeti, Kom\u00fcnist Parti ile KGB’den olu\u015fan sekiz \u00fcst d\u00fczey yetkililerinden olu\u015fan bir grup, 19 ve 22 A\u011fustos 1991 tarihleri aras\u0131nda bir darbeye kalk\u0131\u015ft\u0131 ancak darbe ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131. Ge\u00e7ici h\u00fck\u00fbmet 22 A\u011fustos g\u00fcn\u00fc da\u011f\u0131ld\u0131 ve darbeciler daha sonra Rusya Federasyonu Y\u00fcksek Mahkemesi’nde yarg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Haberde Pek \u00e7ok ki\u015fi T\u00fcrkiye’deki darbe giri\u015fimini Rusya Devlet Acil Durum Komitesi’nin eylemleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor. Televizyona el konulmas\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n aciz a\u00e7\u0131klamas\u0131. Hem Geka\u00e7epistler hem de T\u00fcrk ordusunun, \u00fclkeyi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015ften kurtarma ihtiyac\u0131yla kendilerini hakl\u0131 \u00e7\u0131kararak g\u00f6revi devrald\u0131klar\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar ayr\u0131ca Rusya\u2019daki A\u011fustos darbe giri\u015fiminin d\u00f6nemin Sovyet liderinin Foros’ta tatil yaparken ger\u00e7ekle\u015fmesi ile Temmuz darbesi giri\u015fiminin Erdo\u011fan Marmaris’teyken ger\u00e7ekle\u015fmesi benzerlikleri \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Neden ba\u015far\u0131s\u0131z oldu?<\/strong><\/p>\n Ayaklanma dikkatli bir \u015fekilde planlanmad\u0131, ordu agresif ve tutars\u0131z davrand\u0131. \u00dcstelik en y\u00fcksek r\u00fctbelilerden ziyada orta r\u00fctbeliler taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131ld\u0131.<\/p>\n Yurt d\u0131\u015f\u0131ndan da destek gelmedi. Bat\u0131l\u0131 devletler Erdo\u011fan’\u0131n Bat\u0131’daki izlenimi ne olursa olsun T\u00fcrkiye\u2019de istikrar\u0131n bozulmas\u0131n\u0131 istemediler. Ki\u015fisel fakt\u00f6r de \u00f6nemli bir rol oynad\u0131: ba\u015fkan\u0131n destek\u00e7ileri karizmatik lideri desteklemek i\u00e7in sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Erdo\u011fan, isyan\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 “Tanr\u0131’n\u0131n bir l\u00fctfu” olarak nitelendirdi. Darbeden sonra, hayalini kurdu\u011fu ba\u015fka bir \u00fclke yaratmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00fczerine kurulan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nde ordu her zaman \u00f6zel bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk cumhurba\u015fkan\u0131 Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn zaman\u0131ndan beri, laik kalk\u0131nma yolunun istikrar\u0131n\u0131n ve dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n garant\u00f6r\u00fc olarak kabul edildi.<\/p>\n Kriz anlar\u0131nda ordu aktif olarak siyasi hayata m\u00fcdahale etti. D\u00f6rt darbe yapt\u0131. En kanl\u0131 – 1960’da. O zamana kadar \u00fclke on y\u0131l otoriter Ba\u015fbakan Adnan Menderes taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyordu. Toplumun muhafazakar kesimiyle fl\u00f6rt etti, sans\u00fcr\u00fc s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131 ve ordunun etkisini zay\u0131flatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Katliam ac\u0131mas\u0131zd\u0131 – Menderes vatana ihanet, yolsuzluk ve anayasay\u0131 ihlal su\u00e7lamalar\u0131yla as\u0131ld\u0131.<\/p>\n On bir y\u0131l sonra ordu, Muhafazakar Ba\u015fbakan S\u00fcleyman Demirel’i istifaya zorlad\u0131. Ordu, “anar\u015fiyi sona erdirecek” ve Atat\u00fcrk reformlar\u0131n\u0131 uygulayacak bir h\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131n\u0131 talep etti. Ancak, daha sonra Demirel iktidara d\u00f6nd\u00fc: \u00fc\u00e7 kez ba\u015fbakan ve bir kez – cumhurba\u015fkan\u0131 oldu. 1980’de sa\u011f ve sol aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u0131kt\u0131 ve ordu tekrar m\u00fcdahale etti. G\u00fc\u00e7, ordu lideri Kenan Evren taraf\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131. \u00dc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde ordunun lehine yakla\u015f\u0131k sekiz y\u00fcz yasa \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n Ve 1997’de ordu, devleti daha da laik hale getirmesi i\u00e7in Ba\u015fbakan Necmettin Erbakan’a bask\u0131 yapt\u0131. O istifay\u0131 tercih etti.<\/p>\n \u00c7ok \u015fey de\u011fi\u015fti<\/strong><\/p>\n Erdo\u011fan d\u00f6neminde ordunun siyasi ya\u015fam \u00fczerindeki etkisi g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u015fekilde azald\u0131. AB ve ABD, isyan giri\u015fimini k\u0131nasalar da, darbenin hemen ard\u0131ndan ba\u015flayan b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 tasfiyeler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ileden \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n Y\u00fczlerce ki\u015fi \u00f6m\u00fcr boyu hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Sivil insanlar kitlesel olarak g\u00fcvenilmez olarak kabul edildi, y\u00fczlerce e\u011fitim kurumu kapat\u0131ld\u0131. Bir\u00e7o\u011fu yarg\u0131lanmadan veya soru\u015fturma yap\u0131lmadan g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131. G\u00fclencilerle ba\u011flant\u0131lar\u0131 oldu\u011fundan \u015f\u00fcphelenilen binlerce memur, hakim, \u00f6\u011fretmen ve gazeteci tutukland\u0131.<\/p>\n \u00dclke, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan bu yana en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikleri ya\u015fad\u0131.<\/p>\n Nisan 2017’de yap\u0131lan referandumda anayasay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye karar verdiler. Devlet, parlamenter h\u00fck\u00fcmetten cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imine ge\u00e7ti. Bu, Erdo\u011fan’\u0131n neredeyse s\u0131n\u0131rs\u0131z yetkiye sahip oldu\u011fu anlam\u0131na geliyordu: ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bir h\u00fck\u00fcmet kurma ve parlamentoyu feshetme hakk\u0131na sahip, orduyu y\u00f6netiyor ve veto etme hakk\u0131na sahip.<\/p>\n Cumhuriyette ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan etmek art\u0131k daha kolay ve iptal etmek daha zor. Ba\u015fkan\u0131 g\u00f6revden almak neredeyse imkans\u0131z. Yasaya g\u00f6re, bir ki\u015fi en y\u00fcksek g\u00f6revde iki kez be\u015f y\u0131ldan fazla g\u00f6rev yapmamal\u0131d\u0131r. Ancak Erdo\u011fan 2029’a kadar bu pozisyonda kalabilir – \u00f6nceki g\u00f6rev s\u00fcresi s\u0131f\u0131rland\u0131.<\/p>\n De\u011fi\u015fim kar\u015f\u0131tlar\u0131, T\u00fcrkiye’nin \u0130slamla\u015fmaya ve otoriterli\u011fe do\u011fru kayd\u0131\u011f\u0131ndan emin. Ancak Erdo\u011fan destek\u00e7ileri ve reform savunucular\u0131 mevcut sistemi daha istikrar\u0131l\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n Ortado\u011fu Uzman\u0131 ve yay\u0131nc\u0131 Andrei Ontikov, son be\u015f y\u0131lda T\u00fcrkiye’nin \u00e7ok de\u011fi\u015fti\u011fini belirtiyor.<\/p>\n Erdo\u011fan, Avrupa Birli\u011fi i\u00e7indeki, Rusya ile ABD aras\u0131ndaki, Basra K\u00f6rfezi’ndeki Arap \u00fclkeleri aras\u0131ndaki ili\u015fkilerdeki \u00e7eli\u015fkiler konusundaki oyununu geli\u015ftiriyor ve T\u00fcrkiye’yi daha ba\u015f\u0131nabuyruk hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor” diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n Rusya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Diplomatik Akademisi’nden do\u00e7ent k\u0131demli ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Vladimir Avatkov da onunla ayn\u0131 fikirde. Uzman, “Erdo\u011fan sert ve kararl\u0131 davran\u0131yor. Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi yekpare ve lider taraf\u0131ndan kontrol ediliyor. Art\u0131k elinde daha fazla yetki var.”<\/p>\n T\u00fcrkolog, son be\u015f y\u0131lda ya\u015fananlar\u0131n \u00fclke y\u00f6netimini olumlu etkiledi\u011finden emin: “Devlet hem b\u00f6lgesel siyasette hem de orduyla ilgili olarak daha ba\u011f\u0131ms\u0131z hale geldi. T\u00fcrkiye kendi silahlar\u0131n\u0131 geli\u015ftiriyor ve Hatta yurt d\u0131\u015f\u0131na bile tedarik ediyor.” Ancak ona g\u00f6re, ekonomi \u00fczerindeki etkisi o kadar olumlu de\u011fil.<\/p>\n Avatkov’a g\u00f6re, darbeden sonra i\u00e7 siyasi rekabet azald\u0131, klasik demokrasi kurumlar\u0131 \u00e7\u00f6kt\u00fc ve t\u00fcm sistem daha Erdo\u011fan merkezli hale geldi. Uzak gelecekte ne olaca\u011f\u0131, be\u015f veya on y\u0131l i\u00e7inde netle\u015fecek. Her hal\u00fckarda, mevcut lider hen\u00fcz kimseye bir \u015fey vermeye niyetli de\u011fil.<\/p>\n Kaynak: Rus Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 15 Temmuz 2016\u2019da ya\u015fanan hain darbe giri\u015fimi ve sonras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fan geli\u015fmeler ve rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi Rusya\u2019n\u0131n devlet haber ajans\u0131 R\u0130A Novisti taraf\u0131ndan haberle\u015ftirildi. \u2018Bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131; Askeri Darbe giri\u015fimi neden sadece Erdo\u011fan’\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi?\u2019 ba\u015fl\u0131kla verilen haberde darbe giri\u015fimi ard\u0131ndan son 5 y\u0131lda \u00fclkede ya\u015fanan olaylar de\u011ferlendirilmi\u015f. Ria Novosti haberinde, 15 Temmuz 2016 gecesi T\u00fcrk ordusunda […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1015560,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[31],"class_list":["post-1015559","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozel-dosya","tag-onemli"],"blocksy_meta":{"styles_descriptor":{"styles":{"desktop":"","tablet":"","mobile":""},"google_fonts":[],"version":8}},"seo_head":"\n