Ay\u015fe Alt\u00fcrk<\/p>\n
Madeleine Albright, ABD’nin gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en iyi bakanlar\u0131ndan say\u0131l\u0131r denir. Rahmetli her \u015feyi tart\u0131\u015fmay\u0131 severdi. Bundan tam bir ay \u00f6nce, New York Times\u2019a g\u00f6nderdi\u011fi\u00a0 son mektubunda, Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya sald\u0131raca\u011f\u0131, bunun tarihi bir hata olaca\u011f\u0131 ve izlerinin tarih boyunca silinmeyece\u011fi konusunda uyar\u0131larda bulunmu\u015ftu.<\/p>\n
Do\u011fru izdeymi\u015f. Takvimde 28 g\u00fcn h\u0131zla ge\u00e7ti. Bu, \u00e7o\u011fu Ukraynal\u0131 i\u00e7in dayan\u0131lmaz derecede uzun bir s\u00fcre, bir\u00e7o\u011fu s\u00fcrekli bombard\u0131man alt\u0131nda ya\u015f\u0131yor, \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00e7ocuk ve kad\u0131n olmak \u00fczere her on vatanda\u015ftan biri yurtd\u0131\u015f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131, daha da fazlas\u0131 \u00fclke i\u00e7inde g\u00f6\u00e7 halinde.<\/p>\n
Uzun bir perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 2022 y\u0131l\u0131, t\u0131pk\u0131 1945 veya 1989 gibi tarihte bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olaca\u011fa benziyor. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesinden sonra, Almanya’da dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkeye, yaral\u0131 Avrupa’n\u0131n yeniden in\u015fas\u0131 i\u00e7in yard\u0131m edildi. N\u00fcrnberg’de en \u00f6nde gelen sava\u015f su\u00e7lular\u0131 i\u015fledikleri su\u00e7lardan h\u00fck\u00fcm giydi. BM kuruldu ve insan haklar\u0131na sayg\u0131ya dayal\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeni s\u00f6z\u00fc verildi.<\/p>\n
Bundan 44 y\u0131l sonra Berlin Duvar\u0131’n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 \u00f6zg\u00fcr, demokratik d\u00fcnyan\u0131n zorbal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 zaferin bir i\u015fareti olarak g\u00f6r\u00fclecekti. Siyaset bilimci Francis Fukuyama’n\u0131n s\u0131k s\u0131k al\u0131nt\u0131lanan bir makalesinde dedi\u011fi gibi “tarihin sonu” gelmi\u015fti art\u0131k.<\/p>\n
1945 ve 1989, y\u0131llarca s\u00fcren yo\u011fun karanl\u0131ktan sonra, daha ayd\u0131nl\u0131k hale gelen bir d\u00fcnya ve nefes alman\u0131n daha kolay oldu\u011fu bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olarak alg\u0131land\u0131.<\/p>\n
2022 y\u0131l\u0131n\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde g\u00f6rebilir miyiz? \u015eu anda ya\u015fanan deh\u015fetten insanl\u0131k ad\u0131na bir ders al\u0131n\u0131r m\u0131 bilinmez ama, bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu\u011fu kesin.<\/p>\n
Rahmetli, Feministlerin ikonuydu feminizmle ilgili t\u00fcm sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeyi hedefliyordu. \u201cDi\u011fer kad\u0131nlara yard\u0131m etmeyen kad\u0131nlar i\u00e7in cehennemde \u00f6zel bir yer var\u201d demesiyle \u00fcnl\u00fcyd\u00fc. Kariyeri boyunca g\u00f6sterdi\u011fi azim herkes taraf\u0131ndan takdir edilir. Mam Celal\u2019le olan hafif bir gerginliklerini saymazsak; hem erkekler hem de kad\u0131nlar i\u00e7in ilham kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur,<\/p>\n
Clinton y\u00f6netiminde D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 olarak g\u00f6rev s\u00fcresinin sonuna do\u011fru Kremlin’de yeni Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Vladimir Putin’i nas\u0131l ziyaret etti\u011fini anlat\u0131yor. Notlar\u0131nda \u2019neredeyse s\u00fcr\u00fcngenleri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczdeki gibi bir irkilme ve so\u011fukluk yaratan, Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden \u00e7ok rahats\u0131z olan solgun, ufak tefek bir adam\u2019 diye kaydetmi\u015f.<\/p>\n
\u0130ki binli y\u0131llar s\u00fcper g\u00fc\u00e7 Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin g\u00fcndemini Do\u011fu Avrupa’dan bir m\u00fcltecinin ABD D\u0131\u015fi\u015flerinin en tepesinde olup karar verdi\u011fi, bir uluslararas\u0131 siyaset zaman\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Madeleine Albright boy olarak k\u0131sa dedi\u011fi Putin’den daha k\u0131sayd\u0131, ancak daha renkli ve a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fcyd\u00fc, m\u00fcthi\u015f bir mizah yetene\u011fi vard\u0131. Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin ilk kad\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 olarak bir ilke imza att\u0131.<\/p>\n
Pek \u00e7ok feminist onu kad\u0131n liderli\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131nda bir ikon olarak g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
1937’de \u00c7ekoslovakyal\u0131 bir diplomat\u0131n k\u0131z\u0131 olarak d\u00fcnyaya geldi. 1939’da Nazi Almanyas\u0131’n\u0131n i\u015fgalinden sonra aile Londra’ya ka\u00e7mak zorunda kald\u0131. Sava\u015ftan sonra \u00c7ekoslovakya’ya d\u00f6nd\u00fcler, ancak Kom\u00fcnistler 1948’de Prag Darbesi ile iktidar\u0131 ele ge\u00e7irdiklerinde ikinci kez ka\u00e7mak zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n
\u00c7ek, Marie Jana, daha sonra Amerikan Madeleine oldu, Wellesley College ve Colombia \u00dcniversitesi gibi se\u00e7kin okullarda okudu. Doktoras\u0131n\u0131 uluslararas\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131nda tamamlad\u0131ktan sonra Demokratlarla siyasi olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. 1993’te ABD’nin Birle\u015fmi\u015f Milletler B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi se\u00e7ildi, ertesi y\u0131l 800 bin Tutsi’nin \u00e7ivili sopa ve pala ile \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Ruanda’daki soyk\u0131r\u0131m meydana geldi. Albright daha sonra Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n pasifli\u011fini, insanl\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck eksikli\u011fi olarak anacakt\u0131.<\/p>\n
D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 olarak, o zamanlar Yugoslavya’ya kar\u015f\u0131 78 g\u00fcnl\u00fck bir bombalama kampanyas\u0131nda lider olarak NATO’da yer ald\u0131. Ama\u00e7, Kosoval\u0131 Arnavutlar\u0131n o zamanki S\u0131rp Kosova eyaletinden s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesini durdurmakt\u0131, ancak sivil hedefler de etkilendi.<\/p>\n
Albright, Rusya’n\u0131n protestolar\u0131na ra\u011fmen, So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesinden sonra Polonya, Macaristan ve \u00c7ek Cumhuriyeti’nin ilk yeni \u00fcyeler oldu\u011fu NATO savunma ittifak\u0131n\u0131n geni\u015flemesinin de arkas\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n
Eski yap\u0131lar \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde yeni tehditler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 7 A\u011fustos 1998’de El Kaide ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc Kenya ve Tanzanya’daki ABD b\u00fcy\u00fckel\u00e7iliklerine sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenleyerek 224 ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n
Madeleine Albright daha sonra, ‘o g\u00fcn i\u015fimdeki en zor g\u00fcnd\u00fc’ diye itiraf etti. Afrika’daki Amerikan \u00e7\u0131karlar\u0131na y\u00f6nelik bombalamalar sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131. 11 Eyl\u00fcl 2001’de Bush’un Beyaz Saray’\u0131n yeni ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu ABD\u2019de Afganistan’daki bir\u00e7ok sald\u0131r\u0131, Irak’a m\u00fcdahale, New York ve Washington’a yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar pe\u015f pe\u015fe geldi. Madeleine Albright gibi baz\u0131 Demokratlar aktif bir ABD d\u0131\u015f politikas\u0131 fikirleriyle sava\u015f yorgunu Amerikan vatanda\u015flar\u0131na ula\u015fman\u0131n giderek daha zor oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc ama; kendisi “Amerikan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn iyili\u011fi” fikrine ba\u011fl\u0131 kald\u0131. Ge\u00e7en y\u0131lki bir r\u00f6portajda \u2019ABD harekete ge\u00e7ti\u011finde veya hareket etmemeyi se\u00e7ti\u011finde bunun bir anlam\u0131 var diye g\u00f6rmek gerek\u2019\u00a0 a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’ndan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, vefat\u0131na kadar, \u00f6l\u00fcler diyar\u0131nda daha ho\u015f bir iklimi hak etmek i\u00e7in elinden geleni yapt\u0131.<\/p>\n
Gelelim Celal Talabani hikayesine:<\/p>\n
Madeleine Albright, 1998\u2019de Ba\u015fkan Mesud Barzani ve KYB\u2019nin eski Genel Sekreteri merhum Celal Talabani (Mam Celal) aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde arabuluculuk yapm\u0131\u015f, taraflar\u0131n Washington\u2019da anla\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftu.<\/p>\n
Washinton\u2019daki toplant\u0131da Albright, G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019dan hep Kuzey Irak diye bahs eder.<\/p>\n
Yuvarlak masadaki g\u00f6r\u00fc\u015fme turlar\u0131nda konu\u015fma s\u0131ras\u0131 Mam Celal\u2019e geldi\u011finde Mamo: “Albright\u2019a, Ahmed \u00c7elebi\u2019nin sa\u011f\u0131nda, bilmem kimin solunda oturan bayan” diye hitab eder. Albrigt sa\u011fa sola d\u00f6n\u00fcp bakar ve b\u00fcy\u00fck bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ge\u00e7irir, ama bozuntuya vermez\u2026<\/p>\n
Sonraki turda s\u00f6z s\u0131ras\u0131 yine Mamo\u2019ya geldi\u011finde, bu sefer, “bilmem kimin sa\u011f\u0131ndaki ve Ahmed \u00c7elebi\u2019nin solundaki bayan” diye ba\u015flar ve Albright patlar! “Say\u0131n Talabani, benim bir ad\u0131m var, l\u00fctfen ad\u0131mla hitab edin” der ve sandalyesi hiddetinden sallan\u0131r.<\/p>\n
Talabani\u2019de “Say\u0131n Han\u0131mefendi, sabahtan beri bize \u2019Kuzey Irak\u2019 diye hitab ediyorsunuz, bizim de bir ad\u0131m\u0131z var, o da K\u00fcrdistan, bize l\u00fctfen ad\u0131m\u0131zla hitab edin” der, g\u00fcl\u00fc\u015fmeler ba\u015flar, hava yumu\u015far ve<\/p>\n
Madeleine Albright toplant\u0131 boyunca K\u00fcrdistan demek zorunda kal\u0131r.<\/p>\n
Yaz\u0131n\u0131n orjinalini Hewler’de yay\u0131n yapan BasNews gazetesinde okumak i\u00e7in \u015fu linke t\u0131klaya bilirsiniz: https:\/\/www.basnews.com\/tr\/babat\/746746<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ay\u015fe Alt\u00fcrk Madeleine Albright, ABD’nin gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en iyi bakanlar\u0131ndan say\u0131l\u0131r denir. Rahmetli her \u015feyi tart\u0131\u015fmay\u0131 severdi. Bundan tam bir ay \u00f6nce, New York Times\u2019a g\u00f6nderdi\u011fi\u00a0 son mektubunda, Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya sald\u0131raca\u011f\u0131, bunun tarihi bir hata olaca\u011f\u0131 ve izlerinin tarih boyunca silinmeyece\u011fi konusunda uyar\u0131larda bulunmu\u015ftu. Do\u011fru izdeymi\u015f. Takvimde 28 g\u00fcn h\u0131zla ge\u00e7ti. Bu, \u00e7o\u011fu Ukraynal\u0131 i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1018721,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[31],"class_list":["post-1018720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurdistan","tag-onemli"],"blocksy_meta":{"styles_descriptor":{"styles":{"desktop":"","tablet":"","mobile":""},"google_fonts":[],"version":8}},"seo_head":"\n