Van\u2019\u0131n Erci\u015f il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Zilan Deresi\u2019nde 13 Temmuz 1930\u2019da binlerce K\u00fcrt\u2019\u00fcn hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi katliam\u0131n \u00fczerinden 92 y\u0131l ge\u00e7ti.<\/p>\n
Ad\u0131n\u0131 olay\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Zilan Deresi\u2019nden alan Zilan Katliam\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerinden 92 y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen ac\u0131s\u0131 hala unutulmad\u0131.<\/p>\n
Zilan Deresi\u2019nde, onbinlerce K\u00fcrt\u2019\u00fcn kad\u0131n, \u00e7ocuk ve ya\u015fl\u0131 demeden katledilmesinin \u00fczerinden 92 y\u0131l ge\u00e7ti.<\/p>\n
1930 y\u0131l\u0131n\u0131n Temmuz ay\u0131nda A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 Ayaklanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Ferik Salih Omurtak komutas\u0131ndaki 9. Kolordu taraf\u0131ndan Zilan Deresi\u2019ne s\u0131\u011f\u0131nan onbinlerce K\u00fcrt vah\u015fi bir \u015fekilde katledildi. Katliamda insanl\u0131\u011f\u0131n en a\u011f\u0131r su\u00e7lar\u0131 i\u015flendi. Anne karn\u0131ndaki bebekten en ya\u015fl\u0131s\u0131na kadar onbinlerce K\u00fcrt \u015fehit edildi.<\/p>\n
Zilan Deresi\u2019nde hamile kad\u0131nlar\u0131n kar\u0131nlar\u0131 de\u015filerek bebeklerin cinsiyetine bak\u0131ld\u0131. \u0130nsanlar birbirine ba\u011flanarak kur\u015funa dizildi.<\/p>\n
\u00c7em\u00ea Gurcem\u00ea vadisinde, binlerce insan birbirlerine ba\u011flanarak toplu bir \u015fekilde vah\u015fice katledildi.<\/p>\n
16 Temmuz 1930 tarihli Cumhuriyet gazetesine g\u00f6re 15 bin ki\u015fi, bizzat A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 ayaklanmas\u0131nda da yer alan K\u00fcrt yazar Hesen Hi\u015fyar Serdi\u2019ye g\u00f6re, Ademan, Sipkan, Zilan ve Hesenan a\u015firetlerden olu\u015fan 18 k\u00f6yden 47 bin ki\u015fi, Ermeni ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Garo Sasuni\u2019e g\u00f6re, 5.000 kad\u0131n, \u00e7ocuk, ve ya\u015fl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
200 k\u00f6y yak\u0131ld\u0131<\/strong><\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi Bilimler Akademisi ise, \u201cZilan B\u00f6lgesi vadilerinden birinde 1.550 ki\u015fi kesildi, Erci\u015f b\u00f6lgesinde 200 k\u00f6y yak\u0131ld\u0131, Patnos sahas\u0131nda yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lmayan tek k\u00f6y kalmad\u0131, T\u00fcrk askerleri, K\u00fcrtlerin hayvanlar\u0131n\u0131 da al\u0131p a\u015f\u0131rd\u0131lar\u201d \u015feklinde aktard\u0131.<\/p>\n T\u00fcrk Ordusu katliamda, iki kolordu (7. Kolordu ve 9. Kolordu) ve 80 u\u00e7aktan olu\u015fan hava g\u00fcc\u00fc kulland\u0131.<\/p>\n Cumhuriyet gazetesi 16 Temmuz 1930 tarihinde Zilan Katliam\u0131 i\u00e7in, \u201cA\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 tepelerinde tayyarelerimiz \u015fakiler \u00fczerine \u00e7ok \u015fiddetli bombard\u0131man ediyorlar. A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 daimi olarak infilak ve ate\u015f i\u00e7inde inlemektedir. T\u00fcrk\u2019\u00fcn demir kartallar\u0131 asilerin hesab\u0131n\u0131 temizlemektedir. Zilan Deresi a\u011fz\u0131na kadar ceset dolmu\u015ftur\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n Zilan Katliam\u0131\u2019nda g\u00f6rev alan bir asker an\u0131lar\u0131nda insanlar\u0131 makineli t\u00fcfeklerle \u00f6ld\u00fcrd\u00fcklerini belirtiyor.<\/p>\n Katliamda g\u00f6rev alan asker, \u015fu ifadeleri kullan\u0131yor:<\/p>\n \u201cKad\u0131n, \u00e7ocuk ve bebekler dahil herkesi, b\u00f6lgedeki b\u00fct\u00fcn k\u00f6ylerin halk\u0131n\u0131, binlerce insan\u0131, Zilan deresine doldurdular.<\/p>\n Etraflar\u0131n\u0131 makineli t\u00fcfeklerle \u00e7evirdiler. Makineli t\u00fcfeklerin ba\u015f\u0131nda bizler, yani erler vard\u0131. Ellerimiz tetikteydi ve namlular toplulu\u011fa d\u00f6n\u00fckt\u00fc. Bizim arkam\u0131zda erba\u015flar s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131. Elleri t\u00fcfeklerin teti\u011finde namluyu bize y\u00f6neltmi\u015flerdi. Onlar\u0131n arkas\u0131nda, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada subaylar tabancalar\u0131n namlusuna mermiyi s\u00fcrm\u00fc\u015f bekliyorlard\u0131.<\/p>\n Biz ate\u015f etmesek erba\u015flar bizi vuracaklard\u0131. Onlar bizi vurmazsa subaylar onlar\u0131 ve bizi vuracaklard\u0131. Teti\u011fe bast\u0131k. Binlerce mermi deredeki insan toplulu\u011funun \u00fczerine ate\u015f kustu. Kad\u0131nlar\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n, ya\u015fl\u0131, gen\u00e7 erkeklerin korkun\u00e7 \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 dereyi sard\u0131. Bir s\u00fcre sonra \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar iniltiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ve sonra iniltiler de kesildi. Ya\u015fl\u0131 ve gen\u00e7 erkeklerin yan\u0131nda, binlerce kad\u0131n\u0131n, \u00e7ocu\u011fun, kundaktaki bebeklerin cesetleri bir kan g\u00f6l\u00fc i\u00e7inde b\u0131rak\u0131ld\u0131. Kurda, ku\u015fa yem edildi. Bir s\u00fcre sonra cesetler koktu, \u00e7\u00fcr\u00fcmeye terk edildi.\u201d<\/p>\n Askerler ate\u015f a\u00e7\u0131p, oradaki neredeyse t\u00fcm insanlar\u0131 katlettiler<\/strong><\/p>\n Katliamdan sa\u011f kurtulanlardan biri de 102 ya\u015f\u0131ndaki Haci Tahir Nas, katliama ailesiyle birlikte ya\u015fad\u0131klar\u0131 Pelexal\u00ee (Sicali) k\u00f6y\u00fcnde, hen\u00fcz 12 ya\u015f\u0131nda iken tan\u0131k olmu\u015f.<\/p>\n Nas, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta tan\u0131k olup, unutamad\u0131\u011f\u0131 o g\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cDervi\u015f Bey ad\u0131nda Elaz\u0131\u011f Alay Komutan\u0131 vard\u0131. K\u00fcrtlerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de onun emrinde askerdi. Bir alay askerle \u00f6nce Karak\u00f6se (A\u011fr\u0131), ard\u0131ndan da Geliye Zilan\u2019a geldi. Orada 24 k\u00f6y\u00fc katliamdan ge\u00e7irdi. Xo\u00e7ali\u2019den Karakilise ve Hasanabdal\u2019a kadar ne kadar k\u00f6y varsa y\u0131k\u0131p, bizim k\u00f6ye geldiler. K\u00f6ye gelen askerler \u00f6nce yemek yedi. Sonra da kad\u0131n ve erkekleri ay\u0131rarak, bizi Sarkoy k\u00f6y\u00fcn\u00fcn yan\u0131ndaki dereye g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Alanda neredeyse 2-3 bin ki\u015fi vard\u0131. Biz \u00e7ocuklar o alanda annelerimizin kuca\u011f\u0131nda kendimizi g\u00fcvende hissediyorduk. Dervi\u015f Bey orada bir k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn a\u011fz\u0131na s\u0131karak infaz etti. Bizler i\u00e7in de; \u2018yukar\u0131ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcp \u00f6ld\u00fcr\u00fcn\u2019 diye emir verdi. Hepimizi toplay\u0131p M\u00fclk ve Kundik k\u00f6yleri aras\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. \u00c7oluk \u00e7ocuk, kad\u0131n, gen\u00e7 ba\u011f\u0131r\u0131\u015flar, \u00e7a\u011f\u0131rmalar oldu. Sonra askerler a\u011f\u0131r makineli t\u00fcfekleri tepeye kurup, \u2018sizin \u00fczerinizden havaya ate\u015f edece\u011fiz ka\u00e7may\u0131n!\u2019 dediler. Muhtar da bize ka\u00e7mamam\u0131z\u0131 s\u00f6yledi. Sonra askerler ate\u015f a\u00e7\u0131p, oradaki neredeyse t\u00fcm insanlar\u0131 katlettiler. Askerler kur\u015fun s\u0131kmaya ba\u015flay\u0131nca \u00e7ocuklar sanki ba\u015f\u0131 kesilmi\u015f tavuklar gibi havaya f\u0131rlay\u0131p yere d\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. Baz\u0131 ki\u015filer cesetlerin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kurtuldu. Ben bunlar\u0131n hepsini canl\u0131 olarak ya\u015fad\u0131m.<\/p>\n Kur\u015fun baca\u011f\u0131ma de\u011fince yere d\u00fc\u015ft\u00fcm. Sonra da tepeye do\u011fru gittim. Orada kurtulan birka\u00e7 ki\u015fiyle a\u015fa\u011f\u0131da ya\u015fananlar\u0131 izlemeye ba\u015flad\u0131k. Benim topal bir amcam vard\u0131. Oradan amcama \u2018bir cesedin alt\u0131na gir\u2019 diye ba\u011f\u0131rd\u0131lar. O da kuca\u011f\u0131nda k\u0131z\u0131yla bir cesedin alt\u0131na girdi. Ancak sonras\u0131nda onlara kur\u015fun ya\u011fd\u0131r\u0131p, \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Ben de oldu\u011fum yerde ya\u015fanlar\u0131 izliyordum. Sonra biri bana bir kur\u015fun daha s\u0131kt\u0131 ama de\u011fmedi.\u201d<\/p>\n Katliam\u0131n ard\u0131ndan bo\u015falan Zilan Deresi b\u00f6lgesine daha sonra Kafkaslardan getirilen T\u00fcrkler yerle\u015ftirildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Van\u2019\u0131n Erci\u015f il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Zilan Deresi\u2019nde 13 Temmuz 1930\u2019da binlerce K\u00fcrt\u2019\u00fcn hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi katliam\u0131n \u00fczerinden 92 y\u0131l ge\u00e7ti. Ad\u0131n\u0131 olay\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Zilan Deresi\u2019nden alan Zilan Katliam\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerinden 92 y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen ac\u0131s\u0131 hala unutulmad\u0131. Zilan Deresi\u2019nde, onbinlerce K\u00fcrt\u2019\u00fcn kad\u0131n, \u00e7ocuk ve ya\u015fl\u0131 demeden katledilmesinin \u00fczerinden 92 y\u0131l ge\u00e7ti. 1930 y\u0131l\u0131n\u0131n Temmuz ay\u0131nda A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 Ayaklanmas\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1020085,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1020084","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurdistan"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n