T\u00fcrk devleti uzun bir s\u00fcredir Irak’ta uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde askeri faaliyetlerde bulunuyor.<\/p>\n
PKK bahanesiyle ger\u00e7ekle\u015fen operasyonlarda y\u00fczlerce k\u00f6y kullan\u0131lamaz hale gelirken, y\u00fczbinlerce insan yerinden ediliyor. Yap\u0131lan operasyonlarda s\u0131kl\u0131kla sivil insanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
\u00d6ten beri oldu bittiye getirme, \u00f6nce harekete ge\u00e7ip ard\u0131ndan k\u0131l\u0131f\u0131n\u0131 olu\u015fturma politikas\u0131n\u0131 benimseyen T\u00fcrkiye, bir s\u00fcredir operasyonlar\u0131na yasal k\u0131l\u0131f olu\u015fturmak i\u00e7in Irak h\u00fck\u00fcmetiyle g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n
Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle, Irak merkezi h\u00fck\u00fcmeti 2023\u2019te PKK\u2019yi ortak tehdit olarak tan\u0131mlarken, 2024\u2019te yasakl\u0131 \u00f6rg\u00fctler listesine ald\u0131.<\/p>\n
\u0130ki \u00fclke aras\u0131nda 2019’da Ankara’da ba\u015flayan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, 15 A\u011fustos 2024 tarihinde \u201cAskeri, G\u00fcvenlik Koordinasyonu ve Ter\u00f6rle M\u00fccadeleye \u0130li\u015fkin Mutabakat Muht\u0131ras\u0131\u201dn\u0131n imzalanmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n
Muht\u0131ra’n\u0131n imzalanmas\u0131ndan be\u015f g\u00fcn sonra Rudaw’\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 haberde 10 maddelik Muht\u0131ra i\u00e7eri\u011fine yer verildi. Muht\u0131ra’n\u0131n iki \u00fclkenin savunma bakanlar\u0131 taraf\u0131ndan imzaland\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
“G\u00fcvenlik Zapt\u0131” \u015feklindeki yanl\u0131\u015f isimlendirmeyle duyurulan Muht\u0131ra (Arap\u00e7a, M\u00fczekkere), K\u00fcrt \u00e7evrelerinde bir\u00e7ok spek\u00fclasyonu beraberinde getirdi.<\/p>\n
Oysa uluslararas\u0131 hukuk ba\u011flam\u0131nda muht\u0131ra, bir anla\u015fma de\u011fildir. Ba\u011flay\u0131c\u0131 niteli\u011fi yoktur. Sadece taraflar aras\u0131nda bir uzla\u015f\u0131 ni\u015fanesidir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, Rojava i\u00e7in de ABD ve Rusya ile Ekim 2019’da ortak a\u00e7\u0131klama ve mutabakat muht\u0131ras\u0131 yapt\u0131. Bu muht\u0131ralar anla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131na ili\u015fkin prosed\u00fcre tabi tutulmad\u0131, uzla\u015f\u0131 ni\u015fanesi olarak kald\u0131.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 hukuk anla\u015fmalar\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131nda devlet ba\u015fkan\u0131, h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkan\u0131 ve d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 yetkili ki\u015filerdir. T\u00fcrkiye ve Irak aras\u0131ndaki uzla\u015f\u0131 niyeti metnini imzalayanlar yetkili ki\u015filer de\u011fil, savunma bakanlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Mutabakat muht\u0131ralar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 hukuk niteli\u011fi bile tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeyinde yap\u0131lan ziyaretlere ve en az be\u015f y\u0131ld\u0131r s\u00fcren g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ra\u011fmen, b\u00f6yle bir sonucun al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 da\u011f fare do\u011furdu \u015feklinde yorumlamak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Elbette bunu zaman ve pratik ad\u0131mlar g\u00f6sterecektir.<\/p>\n
Bu t\u00fcr metinler devletler aras\u0131nda s\u0131kl\u0131kla imzalanmaktad\u0131r. Bu metne \u00f6zel bir de\u011fer atfetmek bu y\u00f6n\u00fcyle anlams\u0131zd\u0131r. Bu muht\u0131ran\u0131n ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir \u015feymi\u015f gibi sunulmas\u0131 haks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
Kimi \u00e7evrelerce bilin\u00e7li bir \u015fekilde vehamet kat\u0131larak K\u00fcrdistan’da i\u00e7 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 k\u00f6p\u00fcrtmek i\u00e7in kullan\u0131lan Mutabakat Muht\u0131ras\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7eri\u011fine bakal\u0131m.<\/p>\n
\u00d6ncelikle mutabakat\u0131n taraflar\u0131 T\u00fcrkiye ve Irak devletleridir. K\u00fcrdistan Federe Y\u00f6netimi veya Ha\u015fdi \u015eabi taraf de\u011fildir.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 hukukta bir\u00e7ok kez federe y\u00f6netimlerin benzer metinlerin taraf\u0131 oldu\u011fu biliniyor. Buna ra\u011fmen bug\u00fcne kadar T\u00fcrkiye ile K\u00fcrdistan Federe Y\u00f6netimi aras\u0131nda bu t\u00fcr bir muht\u0131ra bile imzalanmad\u0131.<\/p>\n
Mutabakat Muht\u0131ras\u0131’n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fcn BM G\u00fcvenlik Konseyi Kararlar\u0131 olu\u015funa at\u0131fta bulunuluyor. Bu anlamda PKK’nin tan\u0131mlanma bi\u00e7iminde yeni bir durum s\u00f6zkonusu de\u011fil.<\/p>\n
Her \u015feyden \u00f6nce devletler aras\u0131nda PKK bahanesiyle bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015fme ve metinlerin imzalanmas\u0131na BM kararlar\u0131 olanak tan\u0131yor. PKK’nin neden uluslararas\u0131 camiada ter\u00f6r listesinde oldu\u011fu, K\u00fcrtler taraf\u0131ndan as\u0131l sorgulanmas\u0131 gerekendir.<\/p>\n
Mutabakat Muht\u0131ras\u0131’n\u0131n Ama\u00e7 ba\u015fl\u0131kl\u0131 birinci maddesinin en \u00f6nemli vurgusu “T\u00fcrk askeri g\u00fc\u00e7lerinin Irak topraklar\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona erdirilmesi” ifadesidir.<\/p>\n
Di\u011fer ifadeler, s\u0131kl\u0131kla ger\u00e7ekle\u015fen bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde kullan\u0131lan kli\u015fe ifadelerden \u00f6te bir anlama sahip de\u011fil.<\/p>\n
T\u00fcrk askeri g\u00fc\u00e7lerinin Irak topraklar\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona erdirilmesi, K\u00fcrt taraflar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere, Irak merkezi h\u00fck\u00fcmeti ve di\u011fer dinamiklerin temel talebidir. Bu talebin, uzla\u015f\u0131 metninin ilk maddesinde yer almas\u0131 ve muht\u0131ra metninin amac\u0131 olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n
\u0130kinci maddede mutabakat muht\u0131ras\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinin uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerle \u00e7eli\u015fmeyece\u011fi belirtiliyor. Somut durumda, T\u00fcrkiye’nin Irak’taki askeri varl\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu metin, T\u00fcrkiye\u2019nin i\u015fgal niteli\u011findeki varl\u0131\u011f\u0131na me\u015fruiyet katmaz.<\/p>\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen Ortak G\u00fcvenlik Koordinasyon Merkezi’nin misyon ve faaliyetleri s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 tutuluyor. T\u00fcrkiye’nin mevcut durumu s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinin \u00e7ok daha ilerisinde. S\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerini a\u015fan konularda, herhangi bir koordinasyon ve bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fcyor.<\/p>\n
Be\u015finci maddede iki \u00fclke aras\u0131nda ortak bir komite kurulaca\u011f\u0131 belirtiliyor. Bu komitede D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, Ulusal G\u00fcvenlik Dan\u0131\u015fman\u0131, \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131, K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi, Ha\u015fdi \u015eabi ve T\u00fcrkiye’nin ilgili kurumlar\u0131 yer alacak.<\/p>\n
Bu madde \u00fczerinden f\u0131rt\u0131na kopar\u0131l\u0131yor. Oysa mevcut durumda Irak idari sisteminin bir par\u00e7as\u0131 olan K\u00fcrdistan b\u00f6lgesinden yetkililerin bu t\u00fcr bir komitenin toplant\u0131lar\u0131nda yer almas\u0131 do\u011fal ve anla\u015f\u0131labilir bir durum.<\/p>\n
K\u00fcrdistan b\u00f6lgesinin bu komitede neden temsilci bulundurdu\u011fu de\u011fil, K\u00fcrtlerin ve K\u00fcrdistan b\u00f6lgesinin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde savunup savunamayaca\u011f\u0131 esas oland\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrk ordusunun donat\u0131lmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7lendirilmesini ama\u00e7layan Milli Savunma Komisyonu\u2019nda HDP\/DEM parti milletvekilleri \u00fcye olarak bulunuyor. Bu durumu savunanlar\u0131n, teknik olarak T\u00fcrkiye\u2019nin yan\u0131nda de\u011fil kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alan K\u00fcrdistan Federe Y\u00f6netimi\u2019ni zan alt\u0131nda b\u0131rakmas\u0131 anla\u015f\u0131labilir bir durum de\u011fil.<\/p>\n
K\u00fcrdistan Federe Y\u00f6netimi\u2019nin bu g\u00f6r\u00fc\u015fme ve geli\u015fmelerin i\u00e7inde bulunmas\u0131 ve bunlardan haberdar olmas\u0131ndan daha do\u011fal bir \u015fey olamaz. Ayr\u0131ca gidi\u015fat\u0131n K\u00fcrt g\u00f6z\u00fcyle takibi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Bu, K\u00fcrdistan Federe Y\u00f6netimi\u2019ni yap\u0131lacak anla\u015fmalar\u0131n taraf\u0131 yapmayaca\u011f\u0131 gibi, s\u00fcregelen sava\u015f\u0131n da taraf\u0131 yapmaz.<\/p>\n
Mutabakat metninin esas rahats\u0131z edici maddesi uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc d\u00fczenleyen yedinci maddesidir. Bu madde ulusal ve uluslararas\u0131 mahkemelere ba\u015fvurmadan sorunlar\u0131 T\u00fcrkiye ve Irak’\u0131n kendi aralar\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6ng\u00f6rmektedir. Oysa T\u00fcrkiye’nin hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi askeri operasyonlar\u0131n ve bu operasyonlardan kaynaklanan zarar ve ziyan\u0131n muhatab\u0131 siyasi taraflar de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelerdir. Belli ki T\u00fcrkiye bu taleple uluslararas\u0131 arenada yarg\u0131lanman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc almaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Son olarak dokuzuncu maddeden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere bu uzla\u015f\u0131 niyeti metni sadece bir y\u0131l i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
Irak merkezi h\u00fck\u00fcmetinin T\u00fcrkiye’nin taleplerine boyun e\u011fmedi\u011fi a\u00e7\u0131k. Bu mutabakat metni mevcut durumda \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fiklik getirmiyor. Baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te taraflar\u0131n hamleleri belirleyecek.<\/p>\n
K\u00fcrtlerin bir ka\u015f\u0131k suda f\u0131rt\u0131na koparan yakla\u015f\u0131mlardan uzak durmas\u0131, parti bro\u015f\u00fcrlerinin K\u00fcrtler aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanl\u0131k k\u00f6r\u00fcklemeye son vermesi gerekiyor.<\/p>\n
Bir K\u00fcrt taraf\u0131n\u0131n su\u00e7lanarak oda\u011fa konulmas\u0131, tam da T\u00fcrkiye\u2019nin hukuka ayk\u0131r\u0131 bir sava\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcrken, bak\u0131\u015f\u0131 da\u011f\u0131tmak ve K\u00fcrtlerin enerjisini birbiriyle t\u00fcketmek i\u00e7in istedi\u011fi \u015feydir.<\/p>\n
T\u00fcrk devletinin askeri faaliyetlerinin esas ma\u011fduru K\u00fcrtlerdir. Sadece bir K\u00fcrt taraf\u0131 de\u011fil, t\u00fcm K\u00fcrtler bu sava\u015f nedeniyle b\u00fcy\u00fck ma\u011fduriyet ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n
K\u00fcrtlerin salt kendi dinamikleriyle, bu ma\u011fduriyeti sonland\u0131rmas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Esas kafa yorulmas\u0131 ve emek verilmesi gereken, uluslararas\u0131 dinamiklerin harekete ge\u00e7irilmesiyle bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrt siyasetinin tavr\u0131 da, bu durumun s\u00fcr\u00fcp s\u00fcrmemesinde etkili olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrk devleti uzun bir s\u00fcredir Irak’ta uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde askeri faaliyetlerde bulunuyor. PKK bahanesiyle ger\u00e7ekle\u015fen operasyonlarda y\u00fczlerce k\u00f6y kullan\u0131lamaz hale gelirken, y\u00fczbinlerce insan yerinden ediliyor. Yap\u0131lan operasyonlarda s\u0131kl\u0131kla sivil insanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. \u00d6ten beri oldu bittiye getirme, \u00f6nce harekete ge\u00e7ip ard\u0131ndan k\u0131l\u0131f\u0131n\u0131 olu\u015fturma politikas\u0131n\u0131 benimseyen T\u00fcrkiye, bir s\u00fcredir operasyonlar\u0131na yasal k\u0131l\u0131f olu\u015fturmak i\u00e7in Irak […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1030774,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[31],"class_list":["post-1030773","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n