Newroz, K\u00fcrt\u00e7ede “N\u00fb” (yeni) ve “Roj” (g\u00fcn) kelimelerinin birle\u015fiminden t\u00fcretilmi\u015f olup, “Yeni G\u00fcn” anlam\u0131na gelir. Bu kelime, K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde bahar\u0131n geli\u015fi ve do\u011fan\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131yla ili\u015fkilendirilen bir bayram olarak kutlan\u0131r. Ancak Newroz, yaln\u0131zca K\u00fcrtler i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u0130ran, Afganistan, Azerbaycan, Orta Asya halklar\u0131 ve di\u011fer baz\u0131 halklar i\u00e7in de \u00f6nemli bir geleneksel kutlama bi\u00e7imidir. Fars\u00e7a da bu kelime, ayn\u0131 \u015fekilde “Yeni G\u00fcn” anlam\u0131na gelir. Fars\u00e7an\u0131n, K\u00fcrt\u00e7eyle ayn\u0131 dil ailesine ait olmas\u0131 nedeniyle, bu kelime her iki dilde de benzer \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak K\u00fcrtler, Newroz’u tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, direni\u015f ve kimlik in\u015fas\u0131 ile ili\u015fkilendirerek bu bayram\u0131 daha derin bir k\u00fclt\u00fcrel ve politik anlamla \u015fekillendirmi\u015flerdir.<\/p>\n
J. Justinian Morier, 1812’de Damawand b\u00f6lgesinde K\u00fcrtlerin her y\u0131l “Ayd-i Kurd” ad\u0131yla bir bayram kutlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu bayram\u0131n, Pers \u00fclkesinin zalim Dahhak’tan kurtulu\u015funu simgeledi\u011fini aktarmaktad\u0131r. Bu, K\u00fcrtlerin yaln\u0131zca bahar\u0131n geli\u015fiyle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda mitolojik ve politik bir anlamla da bayram kutlad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u00f6nemli bir veridir. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131ndan Halil Hayali Efendi ve Memduh Selim de bu bayram\u0131 “Dehhak’tan Kurtulu\u015f Bayram\u0131” olarak adland\u0131rmaktad\u0131r. Bu bayram, K\u00fcrtlerin tarihsel olarak zalim bir y\u00f6neticiden kurtulu\u015flar\u0131n\u0131 simgeleyen ve mitolojik Kawa efsanesiyle ili\u015fkilendirilen \u00f6zg\u00fcn bir kutlamad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fcrt mitolojisinde, demirci Kawa’n\u0131n zalim Dahhak’a kar\u015f\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 isyan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin simgesidir. Kawa ve takip\u00e7ileri, Dahhak’\u0131n zulm\u00fcne son vererek \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kazanm\u0131\u015flar ve bu zaferi kutlamak i\u00e7in ate\u015fler yakm\u0131\u015flard\u0131r. Bu anlat\u0131, K\u00fcrtler aras\u0131nda hem bir direni\u015f hem de \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn simgesi olarak kutlanan Newroz bayram\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur. Ancak, Morier’in g\u00f6zlemleri ve J\u00een dergisindeki anlat\u0131lar, K\u00fcrtlerin bu bayram\u0131 Newroz’dan ayr\u0131 olarak kutlad\u0131klar\u0131n\u0131 ve belirli bir tarih olan 31 A\u011fustos’ta “Dehhak’tan Kurtulu\u015f Bayram\u0131” ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6zg\u00fcn bir kutlama ger\u00e7ekle\u015ftirdiklerini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde eski bayramlar ve rit\u00fcellerin s\u00fcreklili\u011fi, Heftmal gelene\u011fiyle de ili\u015fkilendirilebilir. Ko\u00e7giri’de bu bayram\u0131n Heftmal ad\u0131yla kutland\u0131\u011f\u0131 ve Do\u011fu K\u00fcrdistan’\u0131n g\u00fcney kesimlerinde benzer bir gelene\u011fin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6n\u00fcnde anlat\u0131lar bulunmaktad\u0131r. Heftmal, K\u00fcrt toplumunda eski bir bayram veya rit\u00fcel g\u00fcn\u00fc olarak de\u011ferlendirilebilir. Bu gelene\u011fin varl\u0131\u011f\u0131, K\u00fcrtlerin zaman i\u00e7inde farkl\u0131 kutlama bi\u00e7imlerine sahip olduklar\u0131n\u0131 ve bu kutlamalar\u0131n hem mitolojik hem de k\u00fclt\u00fcrel temellere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n
Newroz ve “Dehhak’tan Kurtulu\u015f Bayram\u0131” aras\u0131ndaki farklar, bu bayramlar\u0131n farkl\u0131 tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flamlarda \u015fekillendi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Newroz, do\u011fan\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131 ve bahar\u0131n geli\u015fiyle ili\u015fkilendirilirken, “Dehhak’tan Kurtulu\u015f Bayram\u0131” ise bir direni\u015f ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn kutlamas\u0131 olarak daha derin bir politik ve mitolojik anlam ta\u015f\u0131r. K\u00fcrtlerin bu bayramlar\u0131 farkl\u0131 \u015fekillerde kutlamas\u0131, onlar\u0131n kimlik in\u015fas\u0131nda ve tarihsel haf\u0131zalar\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fcrtlerin tarihsel bayramlar\u0131, yaln\u0131zca geleneksel kutlamalar de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi ve k\u00fclt\u00fcrel kimlik in\u015fas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir sembol haline gelmi\u015ftir. Morier’in g\u00f6zlemleri, J\u00een dergisindeki anlat\u0131lar ve Heftmal gibi K\u00fcrt gelenekleri, K\u00fcrtlerin tarihsel olarak farkl\u0131 rit\u00fcellere ve \u00f6zg\u00fcn bayramlara sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. K\u00fcrt tarih yaz\u0131m\u0131nda bu t\u00fcr ayr\u0131mlar\u0131n netle\u015ftirilmesi, tarihsel haf\u0131zan\u0131n yeniden in\u015fas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. K\u00fcrtlerin kimlik in\u015fas\u0131nda, tarihsel bayramlar\u0131n ve rit\u00fcellerin nas\u0131l \u015fekillendi\u011fi ve anlam kazand\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, daha derinlemesine incelenmeli ve bu k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n
H\u00fcsamettin TURAN<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Newroz, K\u00fcrt\u00e7ede “N\u00fb” (yeni) ve “Roj” (g\u00fcn) kelimelerinin birle\u015fiminden t\u00fcretilmi\u015f olup, “Yeni G\u00fcn” anlam\u0131na gelir. Bu kelime, K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde bahar\u0131n geli\u015fi ve do\u011fan\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131yla ili\u015fkilendirilen bir bayram olarak kutlan\u0131r. Ancak Newroz, yaln\u0131zca K\u00fcrtler i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u0130ran, Afganistan, Azerbaycan, Orta Asya halklar\u0131 ve di\u011fer baz\u0131 halklar i\u00e7in de \u00f6nemli bir geleneksel kutlama bi\u00e7imidir. Fars\u00e7a […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1033389,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[31],"class_list":["post-1033406","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n