K\u00fcrt halk\u0131, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan bug\u00fcne kadar sistematik bi\u00e7imde etnik kimli\u011fi hedef al\u0131narak t\u00fcrl\u00fc bi\u00e7imlerde imha, ink\u00e2r ve asimilasyon politikalar\u0131na maruz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu politikalar\u0131n en a\u011f\u0131r bi\u00e7imi, do\u011frudan ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n gasp edildi\u011fi kitlesel k\u0131y\u0131mlar olmu\u015ftur. \u015eeyh Said \u0130syan\u0131 sonras\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen toplu idamlar, 1937-38 Dersim Tertelesi, Saddam H\u00fcseyin rejiminin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Enfal Soyk\u0131r\u0131m\u0131, 2011\u2019de T\u00fcrkiye devletinin sava\u015f u\u00e7aklar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Roboski Katliam\u0131; bu zincirin ba\u015fl\u0131ca halkalar\u0131d\u0131r. Bu olaylar yaln\u0131zca askeri operasyonlar ya da g\u00fcvenlik meseleleri de\u011fildir. Bunlar, do\u011frudan bir halk\u0131n kimli\u011fini hedef alan, onu sindirme, susturma ve tarihten silme niyetiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
1925\u2019te \u015eeyh Said \u00f6nderli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fen isyan, K\u00fcrtlerin Osmanl\u0131\u2019dan Cumhuriyet\u2019e devrolan bask\u0131 politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 direni\u015finin ilk b\u00fcy\u00fck ifadesiydi. Ancak bu isyan, bir halk hareketi olarak de\u011fil, \u201cirtica\u201d ya da \u201c\u015feriat\u00e7\u0131 kalk\u0131\u015fma\u201d olarak yaftalanarak bo\u011fuldu. Y\u00fczlerce k\u00f6y yak\u0131ld\u0131, binlerce insan idam edildi ya da s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi. K\u00fcrtlerin kolektif haf\u0131zas\u0131nda bu isyan, yaln\u0131zca bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir kalk\u0131\u015fma de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ink\u00e2r rejiminin kurucu \u015fiddetidir.<\/p>\n
1937-38 y\u0131llar\u0131nda ya\u015fanan Dersim Tertelesi ise, do\u011frudan bir etnik ve inan\u00e7 toplulu\u011funu yok etmeyi hedefleyen sistematik bir soyk\u0131r\u0131md\u0131. T\u00fcrk devletinin resmi belgelerine bile \u201ctemizlik harek\u00e2t\u0131\u201d olarak ge\u00e7en bu s\u00fcre\u00e7te on binlerce K\u00fcrt Alevi kad\u0131n, \u00e7ocuk ve ya\u015fl\u0131 ac\u0131mas\u0131zca katledildi. Bombard\u0131man u\u00e7aklar\u0131yla ma\u011faralara s\u0131\u011f\u0131nan insanlar diri diri yak\u0131ld\u0131. Sadece bedenler de\u011fil, diller, mezarlar, inan\u00e7lar da hedef al\u0131nd\u0131. Geride kalan \u00e7ocuklar ise ailelerinden kopar\u0131larak T\u00fcrk askerlerinin ailelerine evlatl\u0131k verildi. Bu yaln\u0131zca bir katliam de\u011fil, bilin\u00e7li bir k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m politikas\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Irak K\u00fcrdistan\u0131\u2019nda 1988 y\u0131l\u0131nda Saddam H\u00fcseyin rejiminin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Enfal Operasyonu, K\u00fcrt halk\u0131na kar\u015f\u0131 modern \u00e7a\u011fda ger\u00e7ekle\u015ftirilen en b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131mlardan biridir. Kimyasal gazlarla yap\u0131lan sald\u0131r\u0131larda Halep\u00e7e ba\u015fta olmak \u00fczere y\u00fczlerce k\u00f6y yerle bir edildi. 180.000\u2019den fazla K\u00fcrt sivil, kad\u0131n ve \u00e7ocuk dahil, sistematik bi\u00e7imde katledildi. Toplu mezarlar y\u0131llar sonra ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te, ne Arap d\u00fcnyas\u0131 ne Bat\u0131 kamuoyu, \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131 u\u011fruna bu insanl\u0131k su\u00e7una kar\u015f\u0131 ciddi bir tepki g\u00f6stermedi. Katliam\u0131n boyutlar\u0131 ancak y\u0131llar sonra uluslararas\u0131 belgelerle do\u011fruland\u0131 ama h\u00e2l\u00e2 sorumlular\u0131n \u00e7o\u011fu hesap vermedi.<\/p>\n
Daha yak\u0131n d\u00f6nemde, 28 Aral\u0131k 2011\u2019de T\u00fcrkiye\u2019nin \u015e\u0131rnak ilinin Uludere (Roboski) k\u00f6y\u00fcnde sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen bombard\u0131man, K\u00fcrtlerin devlet nezdinde nas\u0131l bir de\u011fere sahip oldu\u011funun trajik bir g\u00f6stergesi olmu\u015ftur. Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k yapt\u0131klar\u0131 bilinen ve her biri k\u00f6y halk\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131nan 34 K\u00fcrt sivil aralar\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n da oldu\u011fu gece saatlerinde hava bombard\u0131man\u0131yla katledildi. Olay\u0131n hemen ard\u0131ndan devlet, bir \u00f6z\u00fcr yerine, \u201cyanl\u0131\u015f istihbarat\u201d bahanesiyle kamuoyunu oyalad\u0131. Y\u0131llar ge\u00e7mesine ra\u011fmen ne bir sorumlu yarg\u0131land\u0131 ne de adaletin k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 bile g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Roboski, K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda devletin g\u00f6z\u00fcnde bir K\u00fcrt\u2019\u00fcn can\u0131n\u0131n ne kadar de\u011fersiz oldu\u011funu bir kez daha g\u00f6sterdi.<\/p>\n
T\u00fcm bu tarihsel \u00f6rneklerin ortak yan\u0131, uluslararas\u0131 toplumun sessizli\u011fi ve yerel iktidarlar\u0131n pi\u015fkinli\u011fidir. K\u00fcrt halk\u0131 katledilirken d\u00fcnya, insani de\u011ferleri bir kenara b\u0131rak\u0131p \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6ncelemeyi tercih etti. \u201cDemokrasi\u201d, \u201cbar\u0131\u015f\u201d, \u201cinsan haklar\u0131\u201d gibi s\u00f6ylemleri dilinden d\u00fc\u015f\u00fcrmeyen Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler, K\u00fcrtlerin katledildi\u011fi her yerde ya do\u011frudan sorumluydu ya da suskunlu\u011fuyla su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n
Bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 s\u00fcren bu sessizlik hali, katliamlar\u0131n en g\u00f6r\u00fcnmeyen ama en tehlikeli uzant\u0131s\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc faili suskunlukla korunan her cinayet, gelecekteki yeni su\u00e7lara zemin haz\u0131rlar. \u201cTerbiye\u201d kisvesi alt\u0131nda, mazlum bir halka kendi kaderi \u00fczerinde s\u00f6z hakk\u0131 tan\u0131madan, \u00fcstten bir s\u00f6ylemle \u201cdo\u011fruyu\u201d \u00f6\u011fretmeye kalk\u0131\u015fmak, failli\u011fi me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015fka bir yoludur. Oysa bu halk, sadece katledilmemi\u015ftir; ayn\u0131 zamanda \u00f6l\u00fcmlerinin ard\u0131ndan kendilerine nas\u0131l yas tutmalar\u0131 gerekti\u011fi bile dikte edilmi\u015ftir. Ac\u0131lar\u0131 ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, kimlikleri pazarl\u0131k masalar\u0131na yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6l\u00fcleri bile propaganda malzemesi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
H\u00fcsamettin Turan<\/p>\n
K\u00fcrt halk\u0131na ahlak, din ya da terbiye nutku \u00e7ekenler, \u00f6nce kendi tarihleriyle y\u00fczle\u015fmek zorundad\u0131r. Zira s\u00f6z konusu olan, yaln\u0131zca bireysel ahlak yoksunlu\u011fu de\u011fil; organize bir politik \u00e7\u00fcr\u00fcmedir. Bu \u00e7\u00fcr\u00fcme, yaln\u0131zca K\u00fcrtlerin d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda evrensel insanl\u0131k de\u011ferlerinin de b\u00fcy\u00fck bir erozyona u\u011framas\u0131na neden olmu\u015ftur. Vicdan\u0131n, hukukun, adaletin \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc bir ortamda bar\u0131\u015f, e\u015fitlik ve hakikat ancak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tarihsel haf\u0131zayla ve cesur bir y\u00fczle\u015fmeyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Bug\u00fcn, d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde K\u00fcrtler h\u00e2l\u00e2 kimlikleri, dilleri, inan\u00e7lar\u0131 nedeniyle hedef al\u0131n\u0131rken; insan haklar\u0131 s\u00f6ylemini dillerinden d\u00fc\u015f\u00fcrmeyenlerin suskunlu\u011fu sadece ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck de\u011fil, ayn\u0131 zamanda su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Mazlumlara nutuk \u00e7ekenlerin, \u00f6nce mazlumlar\u0131n kan\u0131na susam\u0131\u015flara y\u0131llarca verdikleri deste\u011fi a\u00e7\u0131klamalar\u0131 gerekir. Bu destek ister silah, ister diplomatik me\u015fruiyet, isterse stratejik suskunluk bi\u00e7iminde olsun, sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmez: K\u00fcrtler katledilmi\u015f, d\u00fcnya susmu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu y\u00fczden, art\u0131k kimse K\u00fcrtlere ahlak, din ya da terbiye dersi vermeye kalkmas\u0131n. Zira bu halk, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 muamelelerin, kitlesel k\u0131y\u0131mlar\u0131n ve tarih\u00ee ink\u00e2r\u0131n en a\u011f\u0131r bi\u00e7imlerini ya\u015farken bile onurunu, direncini ve hakikati savunma iradesini kaybetmemi\u015ftir. \u0130nsanl\u0131\u011fa dair as\u0131l ders, o yal\u0131n ve derin sessizlikte h\u00e2l\u00e2 hayk\u0131rmakta olan K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n haf\u0131zas\u0131nda gizlidir.<\/p>\n
H\u00fcsamettin Turan<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
K\u00fcrt halk\u0131, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan bug\u00fcne kadar sistematik bi\u00e7imde etnik kimli\u011fi hedef al\u0131narak t\u00fcrl\u00fc bi\u00e7imlerde imha, ink\u00e2r ve asimilasyon politikalar\u0131na maruz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu politikalar\u0131n en a\u011f\u0131r bi\u00e7imi, do\u011frudan ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n gasp edildi\u011fi kitlesel k\u0131y\u0131mlar olmu\u015ftur. \u015eeyh Said \u0130syan\u0131 sonras\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen toplu idamlar, 1937-38 Dersim Tertelesi, Saddam H\u00fcseyin rejiminin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Enfal Soyk\u0131r\u0131m\u0131, 2011\u2019de T\u00fcrkiye devletinin sava\u015f […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1034380,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[31],"class_list":["post-1034379","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n