T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt halk\u0131na y\u00f6nelik s\u00fcregelen asimilasyon politikalar\u0131n\u0131n en belirgin boyutlar\u0131ndan biri, K\u00fcrt\u00e7eye kar\u015f\u0131 uygulanan sistematik bask\u0131 ve kriminalizasyon s\u00fcrecidir. \u0130stanbul’da, hamile bir kad\u0131n ve \u00e7ocuk da dahil olmak \u00fczere ayn\u0131 aileden 19 ki\u015finin sadece K\u00fcrt\u00e7e m\u00fczik dinledikleri i\u00e7in polis taraf\u0131ndan durdurulup darp edilmesi ve g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131 olay\u0131, devlet ter\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve etnik kimli\u011fe y\u00f6nelik sistematik bask\u0131n\u0131n somut bir \u00f6rne\u011fidir. Polis \u015fiddeti sonucu hastaneye kald\u0131r\u0131lan hamile kad\u0131n, acil sezaryenle do\u011fum yapmak zorunda kalm\u0131\u015f, do\u011fan bebek ise erken do\u011fum nedeniyle yo\u011fun bak\u0131mda tutulmu\u015ftur. Bu olay sadece bireysel bir hak ihlali de\u011fil, ayn\u0131 zamanda devletin kurumsalla\u015fm\u0131\u015f bir \u015fiddet mekanizmas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fi hedef alan devlet ter\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri, bireylerin etnik, dilsel ve k\u00fclt\u00fcrel kimliklerini koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. Birle\u015fmi\u015f Milletler Medeni ve Siyasal Haklar S\u00f6zle\u015fmesi’nin (ICCPR) 27. maddesi, az\u0131nl\u0131klar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n\u0131 korurken; Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS) de dilsel ve k\u00fclt\u00fcrel ifadeye ili\u015fkin haklar\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. UNESCO’nun K\u00fclt\u00fcrel \u0130fadelerin \u00c7e\u015fitlili\u011fi S\u00f6zle\u015fmesi (2005) ve Birle\u015fmi\u015f Milletler Az\u0131nl\u0131k Haklar\u0131 Bildirgesi ise k\u00fclt\u00fcrel ve dilsel haklar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmektedir. Buna ra\u011fmen T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt\u00e7e, e\u011fitim ve resmi dil stat\u00fcs\u00fc olmadan maruz kald\u0131\u011f\u0131 bask\u0131larla kriminalize edilmekte, kamusal alanda serbest\u00e7e kullan\u0131lmas\u0131 engellenmektedir.<\/p>\n
Bu t\u00fcr uygulamalar, devlet taraf\u0131ndan az\u0131nl\u0131k halklar\u0131n\u0131n kimliklerini ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik sistematik bir ink\u00e2r politikas\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc (Amnesty International) ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc (Human Rights Watch) gibi kurulu\u015flar\u0131n raporlar\u0131nda, T\u00fcrkiye’de etnik k\u00f6kenli gruplara y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve \u00f6zellikle K\u00fcrtlere y\u00f6nelik hak ihlallerinin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r. Bu raporlar, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n dil, k\u00fclt\u00fcr ve kimlik temelli haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmesinin yan\u0131 s\u0131ra bu ihlallerin devlet kurumlar\u0131 eliyle sistematik bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine i\u015faret etmektedir.<\/p>\n
Dilin kriminalize edilmesi, sadece bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ihlali anlam\u0131na gelmez; ayn\u0131 zamanda o dili konu\u015fan kolektif kimli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tehdit edilmesidir. K\u00fcrt\u00e7eye y\u00f6nelik bu tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck, k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m\u0131n yumu\u015fak bi\u00e7imleriyle \u00f6rt\u00fc\u015fen uygulamalara i\u015faret etmektedir. Bu kapsamda, sadece bireylerin anadilde e\u011fitim veya k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretim hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 de\u011fil, bu kimli\u011fin ifade edildi\u011fi t\u00fcm alanlarda\u2014medya, sanat, m\u00fczik ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda\u2014yap\u0131lan bask\u0131 ve \u015fiddet devletin ink\u00e2r ve imha siyasetinin par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n
\u00d6zellikle kad\u0131nlar\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n devlet \u015fiddetine maruz kalmas\u0131, \u00e7ok boyutlu insan haklar\u0131 ihlallerini beraberinde getirmektedir. Hamile bir kad\u0131n\u0131n polis \u015fiddeti sonucu erken do\u011fuma zorlanmas\u0131, yaln\u0131zca fiziksel bir travma de\u011fil; ayn\u0131 zamanda psikolojik, sosyal ve toplumsal d\u00fczeyde de uzun vadeli etkiler do\u011furmaktad\u0131r. Bu durum, hem bireysel hem de kolektif ma\u011fduriyetin derinle\u015fmesine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de \u00e7okdilli ve \u00e7ok kimlikli yap\u0131n\u0131n resmi olarak tan\u0131nmamas\u0131 ve devletin bu yap\u0131y\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda tutmas\u0131, e\u015fit vatanda\u015fl\u0131k ve demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00f6ylemlerinin ger\u00e7ekli\u011fini ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r. Bu s\u00f6ylemler, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n kimli\u011fini yok sayan ve haklar\u0131n\u0131 bast\u0131ran rejimin me\u015fruiyetini sa\u011flamaya y\u00f6nelik y\u00fczeysel ifadeler olarak kalmaktad\u0131r. Hakikaten demokratik ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ortam ancak halklar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ve dilsel haklar\u0131n\u0131n anayasal d\u00fczeyde tan\u0131nmas\u0131, korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n
Toparlay\u0131c\u0131 olursak, \u0130stanbul’da ya\u015fanan bu vaka, sadece K\u00fcrt\u00e7e m\u00fczik dinleyen bir ailenin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 adaletsizlik de\u011fil; T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt halk\u0131na y\u00f6nelik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen devlet ter\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve k\u00fclt\u00fcrel ink\u00e2r politikalar\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131c\u0131 ve trajik bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu durum, uluslararas\u0131 hukuk normlar\u0131 ve insan haklar\u0131 ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde a\u00e7\u0131k bir ihlal te\u015fkil etmekte, adalet talebinin ve haf\u0131za m\u00fccadelesinin \u00f6nemini bir kez daha ortaya koymaktad\u0131r. K\u00fcrt\u00e7e susturulduk\u00e7a, adalet de susturulmaktad\u0131r.<\/p>\n
H\u00fcsamettin Turan<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt halk\u0131na y\u00f6nelik s\u00fcregelen asimilasyon politikalar\u0131n\u0131n en belirgin boyutlar\u0131ndan biri, K\u00fcrt\u00e7eye kar\u015f\u0131 uygulanan sistematik bask\u0131 ve kriminalizasyon s\u00fcrecidir. \u0130stanbul’da, hamile bir kad\u0131n ve \u00e7ocuk da dahil olmak \u00fczere ayn\u0131 aileden 19 ki\u015finin sadece K\u00fcrt\u00e7e m\u00fczik dinledikleri i\u00e7in polis taraf\u0131ndan durdurulup darp edilmesi ve g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131 olay\u0131, devlet ter\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve etnik kimli\u011fe y\u00f6nelik sistematik bask\u0131n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1034439,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[31],"class_list":["post-1034438","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n