Irak Parlamentosu 6. D\u00f6nem se\u00e7imleri 11 Kas\u0131m tarihinde yap\u0131ld\u0131. \u00a0Irak Y\u00fcksek Se\u00e7im komisyonu 12 Kas\u0131m gecesi yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama ile kesin olmayan resm\u00ee sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. \u00a0Bundan sonra bir iki sandalye yer de\u011fi\u015ftirse de ortaya \u00e7\u0131kan durum genel hatlar\u0131 ile de\u011fi\u015fmeyecektir.<\/p>\n
Irak\u2019ta yap\u0131lan 6. D\u00f6nem parlamento se\u00e7imleri Irak i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet kurma s\u00fcrecinin \u00e7ok \u00f6tesinde bir durum. Bu se\u00e7im de ortaya \u00e7\u0131kan siyasi g\u00fc\u00e7 dengesi Irak\u2019\u0131n yak\u0131n tarihini \u015fekillendirme de b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme sahip olacak. Irak\u2019\u0131n \u0130ran\u2019\u0131n vesayetinden \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131, \u015eii hegemonyas\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131l\u0131p k\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi \u00f6nemli meselelerde bu se\u00e7im etkili olacak ve bu nedenle de Ortado\u011fu ile ilgili t\u00fcm taraflarca da yak\u0131ndan takip ediliyor.\u00a0 Herkes ortaya \u00e7\u0131kan duruma g\u00f6re bir strateji izleyecektir.<\/p>\n
Biz de birka\u00e7 ba\u015fl\u0131kta durumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetleye biliriz:<\/p>\n
\n\u015eii cephede durum ve de\u011fi\u015fen dengeler<\/strong><\/p>\n 11 Kas\u0131m se\u00e7imlerinde \u0131l\u0131ml\u0131 olarak bilenen Ba\u015fkan Sudani\u2019nin \u0130mar ve Kalk\u0131nma Koalisyonu birinci \u00e7\u0131kt\u0131. \u00a0Sadr\u2019\u0131n boykot \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 etkide bulundu. \u00a0\u015eii g\u00fc\u00e7ler se\u00e7ime par\u00e7al\u0131 girse de \u0130ran yanl\u0131s\u0131 g\u00fc\u00e7ler se\u00e7imler i\u00e7in olduk\u00e7a iyi \u00f6rg\u00fctlendi ve sandalye say\u0131lar\u0131n\u0131 belirgin bi\u00e7imde artt\u0131rd\u0131. S\u00fcnniler a\u00e7\u0131s\u0131ndan durum: <\/strong><\/p>\n S\u00fcnni g\u00fc\u00e7lerden Muhammed Helbusi liderli\u011findeki Takaddum hareketi 27 sandalyeyle birinci, Musanna Samarai\u2019nin Kararl\u0131l\u0131k Komisyonu 17 sandalyeyle ikinci ve Hamis Han\u00e7er liderli\u011findeki Azim koalisyonu 16 sandalye ile \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada yer al\u0131yor. Bir \u00f6nceki d\u00f6nemde Parlamento ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan al\u0131nan ve siyasi yasak getirilen Helbusi\u2019nin oylar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 fakat Musul\u2019da birincili\u011fi KDP\u2019ye kapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleye biliriz.<\/p>\n K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan durum ve Saint Lego se\u00e7im yasas\u0131n\u0131n etkisi\u2026 <\/strong><\/p>\n K\u00fcrtler bu se\u00e7imde 2023 y\u0131l\u0131nda kabul edilen Saint Lego se\u00e7im yasas\u0131 nedeni ile olduk\u00e7a dezavantajl\u0131 girdiler. \u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc bu sistemde K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi\u2019nde bir aday 25 bin oyla se\u00e7ilirken Irak ve Arap b\u00f6lgelerinde 5-6 bin oyla se\u00e7iliyor. Buna ra\u011fmen KDP K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi\u2019nde 1 Milyon oyu a\u015farak hedefine ula\u015ft\u0131. K\u00fcrdistan\u2019daki t\u00fcm partiler toplamda KDP kadar oy almad\u0131. KDP Irak parlamentosunda da 3. S\u0131raya yerle\u015fti. KDP\u2019nin en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131 ise Musul\u2019da birinci parti olmas\u0131yd\u0131. \u015eimdilik 28 vekil \u00e7\u0131karm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\u00a0 YNK ise Ninova ve Diyala\u2019da Ha\u015fdi \u015eabi ile yapt\u0131\u011f\u0131 ittifaka ra\u011fmen 17 vekil \u00e7\u0131kard\u0131.\u00a0 Liderleri S\u00fcleymaniye\u2019de tutuklanan Nwe Nu ise 8 sandalyeyi koruyamad\u0131 ve 3 sandalye \u00e7\u0131kararak b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131lma ya\u015fad\u0131. Heme Salih\u2019in partisi Helwest ise Nwe Nu\u2019nun oylar\u0131n\u0131 toplayarak 5 sandalyeye sahip oldu. \u0130slami Birlik Partisi ( Yekgurtu) ise 4 sandelye \u00e7\u0131kard\u0131. Genel olarak K\u00fcrtler sandalyelerini korudu. K\u00fcrtlere yak\u0131n kotalarda say\u0131l\u0131nca K\u00fcrtler\u2019in genel olarak 60 civar\u0131 bir sandalye ye sahip oldu\u011funu s\u00f6yleye biliriz.<\/p>\n Yani asl\u0131nda K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan durum de\u011fi\u015fmedi. Fakat var olan sandalye ve g\u00fc\u00e7 par\u00e7al\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bir arada hareke edilemiyor. (K\u00fcrtlerin se\u00e7imdeki durumuna ili\u015fkin ayr\u0131 bir de\u011ferlendirme yapmaya ihtiya\u00e7 var)<\/p>\n \u015eimdi ne olacak? <\/strong><\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131 15 g\u00fcn i\u00e7inde Meclisi oturuma \u00e7a\u011f\u0131racak. Fakat Meclis Ba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7ilmesi i\u00e7in 329 ki\u015filik mecliste 165 oy ile salt \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flamas\u0131 gerek. Meclis se\u00e7imi tamamland\u0131ktan sonra ise Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n 220 yeter oy ile se\u00e7ilmeli ve o h\u00fck\u00fcmet kurmak i\u00e7in gerekli yerleri g\u00f6revlendirmeli. Fakat Irak\u2019ta bu s\u00fcre\u00e7 ge\u00e7mi\u015fte hi\u00e7te kolay olmad\u0131 \u015fimdi de olmas\u0131 beklenmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7 taraf tek ba\u015f\u0131na h\u00fck\u00fcmet kurmak i\u00e7in gerekli oyu alamad\u0131. Se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 bize \u015funu g\u00f6sterdi. Irak\u2019ta yeni h\u00fck\u00fcmet kurma s\u00fcrecinde \u015eii g\u00fc\u00e7ler \u00f6zellikle de \u0130ran m\u00fcttefikleri \u00f6nemli bir rol oynayacak. \u00a0\u015eiilerin i\u00e7inde \u0130ran\u2019\u0131n s\u00fcreci idare etmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacak kimse yok ve bu husus \u0130ran i\u00e7in hayat memat meselesi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Ortado\u011fu\u2019da elinde kalan son mevzi Irak.<\/p>\n \u015eimdi mesele burada: \u015eiiler kendi i\u00e7lerinde uzla\u015farak K\u00fcrtleri ve S\u00fcnnileri d\u0131\u015flayarak kendi ba\u015flar\u0131na t\u00fcm idareyi ele alabilirler mi? \u00a0Bu yeni h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in kurulan senaryolardan birincisidir ve cevap \u015f\u00f6yle: Evet yapa bilirler kald\u0131 ki \u0130ran\u2019\u0131n K\u00fcrtler i\u00e7inde YNK gibi bir kart\u0131, S\u00fcnniler i\u00e7inde de pek \u00e7ok gurupla ili\u015fkisi var. Bunlar\u0131 paravan olarak kullanarak \u00e7oklu bir h\u00fck\u00fcmet kurmu\u015f gibi yapabilirler. Fakat bu durum uzun vadede Irak i\u00e7in daha tehlikeli sonu\u00e7lara yol a\u00e7ar. B\u00f6yle bir senaryo \u00f6zellikle K\u00fcrtler aras\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fc art\u0131r\u0131r ve zarar verir.<\/p>\n 2. olas\u0131l\u0131kta ise\u00a0 \u015eiiler kendi aralar\u0131nda uzla\u015famazlar ve ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011fu i\u00e7in b\u00f6l\u00fcn\u00fcrler. Bu da K\u00fcrtlere ve S\u00fcnnilerin elini g\u00fc\u00e7lendirir ve taleplerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 isterler. Bu da olas\u0131 bir durumdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ran\u2019\u0131n Irak\u2019taki stratejisi \u201c \u015eiileri Koordinasyon \u00e7er\u00e7evesinde uzla\u015ft\u0131rarak Ba\u015fbakan\u0131 en \u00e7ok oy alana de\u011fil mutabakata g\u00f6re belirlenmesini sa\u011flamak\u201d bi\u00e7iminde form\u00fcle edile bilir. \u0130ran ve \u0130ranl\u0131 yanl\u0131s\u0131 guruplar Sudani\u2019yi istememektedir. Sudani \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 gelecek g\u00fcc\u00fc olmasa da yine de karizmatik ve \u0131l\u0131ml\u0131 bir lider olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 \u0130ran\u2019\u0131 ve yanl\u0131s\u0131 \u015eiileri rahats\u0131z etmektedir.<\/p>\n Elbette ki \u015eiilerin \u00e7o\u011funlu\u011fu nedeni ile Cumhurba\u015fkan\u0131 ve parlamento ba\u015fkan\u0131 se\u00e7iminde de akitif rol oynayacaklar. Ve tabi ki do\u011fal olarak \u0130ran\u2019\u0131n kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir isim se\u00e7ilemeyecek.\u00a0 Bu nedenle K\u00fcrtler i\u00e7inde en \u00e7ok oyu KDP alm\u0131\u015f olsa da YNK\u2019nin \u0130ran taraf\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 kestirmek zor olmayacak. \u00a0Yani \u0130ran Ba\u015fbakan\u0131 do\u011frudan Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Meclis Ba\u015fkan\u0131n\u0131 da dolayl\u0131 olarak belirleyecek.<\/p>\n Yani se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 \u015fimdilik \u0130ran\u2019\u0131n Irak \u00fczerindeki vesayetinin bitmesine yol a\u00e7mad\u0131. Fakat bu durumun ba\u015fta ABD olmak \u00fczere Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler ve \u0130srail taraf\u0131ndan nas\u0131l kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131 da \u00e7ok \u00f6nemli bir husus.<\/p>\n A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 ABD\u2019nin Sudani d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka birini destekleme \u015fans\u0131 yok. Zaten \u015eiiler i\u00e7inde Sudani d\u0131\u015f\u0131nda ABD deste\u011fini kabul edecek kimse yok.\u00a0 ABD\u2019nin K\u00fcrtleri ve S\u00fcnnileri destekleyerek Irak y\u00f6netim sistemini \u0130ran patentli olmas\u0131n\u0131 engelleme konusundaki kararl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermesi gerekiyor. Bu konuda ise Ha\u015fdi \u015eabi g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 olan \u0130srail ve ABD i\u00e7indeki \u00e7evrelerin oynayaca\u011f\u0131 rol belirleyici olacak.<\/p>\n Irak\u2019ta se\u00e7im bitti ama kaos bitmedi\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Irak Parlamentosu 6. D\u00f6nem se\u00e7imleri 11 Kas\u0131m tarihinde yap\u0131ld\u0131. \u00a0Irak Y\u00fcksek Se\u00e7im komisyonu 12 Kas\u0131m gecesi yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama ile kesin olmayan resm\u00ee sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. \u00a0Bundan sonra bir iki sandalye yer de\u011fi\u015ftirse de ortaya \u00e7\u0131kan durum genel hatlar\u0131 ile de\u011fi\u015fmeyecektir. Irak\u2019ta yap\u0131lan 6. D\u00f6nem parlamento se\u00e7imleri Irak i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet kurma s\u00fcrecinin \u00e7ok \u00f6tesinde bir durum. Bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1035669,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[31],"class_list":["post-1035668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorden","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n
\nYani Ha\u015fdi \u015eabi\u2019ye yak\u0131n g\u00fc\u00e7ler \u00e7ok daha fazla g\u00fc\u00e7lendi.<\/p>\n
\n2023 y\u0131l\u0131ndaki se\u00e7im yasas\u0131 K\u00fcrtleri \u00f6zellikle de KDP\u2019yi s\u0131n\u0131rland\u0131rmak \u00fczerine kuruluydu. \u00c7\u00fcnk\u00fc KDP\u2019ye yak\u0131n Ezidi, Hristiyan kotalar\u0131n\u0131 KDP\u2019nin etkili oldu\u011fu b\u00f6lgelerden ald\u0131lar. Hi\u00e7 T\u00fcrkmen ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 halde S\u00fcleymaniye\u2019ye T\u00fcrkmen kotas\u0131 ve \u00e7ok az Hristiyan oldu\u011fu halde Erbil kadar Hristiyan kotas\u0131 verildi.<\/p>\n
\nYani Meclis Ba\u015fkan\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Ba\u015fbakan se\u00e7imi ancak taraflar\u0131n mutabakatlar\u0131 ile olabilir.\u00a0 \u015eimdi Irak\u2019ta t\u00fcm mesele kimin kiminle nas\u0131l bir mutabakat yapaca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131.<\/p>\n