Irak ve Suriye co\u011frafyas\u0131, son y\u00fczy\u0131l boyunca emperyal m\u00fcdahalelerin, yapay s\u0131n\u0131rlar\u0131n ve vek\u00e2let sava\u015flar\u0131n\u0131n merkezinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu co\u011frafyada K\u00fcrt milleti hi\u00e7bir zaman b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik mimarisinin kurucu \u00f6znesi olarak kabul edilmemi\u015f, \u00e7o\u011fu zaman bu mimarilerin ilk kurban\u0131 h\u00e2line getirilmi\u015ftir. K\u00fcrtlerin siyasal kazan\u0131mlar\u0131 ge\u00e7ici, g\u00fcvenlikleri ise ba\u015fkalar\u0131n\u0131n stratejik tercihlerine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde bas\u0131na yans\u0131yan ve Raghad Saddam H\u00fcseyin ile \u015eam Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmeti Ba\u015fkan\u0131 Ahmed \u015eara aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, bu tarihsel s\u00fcreklili\u011fin yeni bir evresine i\u015faret etmektedir. \u0130ngiltere \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00dcrd\u00fcn ve \u0130srail’in de d\u00e2hil oldu\u011fu iddia edilen bu plan\u0131n; DA\u0130\u015e art\u0131klar\u0131, eski Baas rejimi unsurlar\u0131 ve radikal S\u00fcnni gruplar\u0131n yeniden organize edilmesini hedefledi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Enbar hatt\u0131 merkezli olarak Irak’\u0131n bat\u0131s\u0131ndan Musul Ovas\u0131’na uzanan bir istikrars\u0131zl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 olu\u015fturulmas\u0131, \u0130ran’\u0131n b\u00f6lgesel etkisinin k\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u015eii Hilali olarak tan\u0131mlanan hatt\u0131n kesilmesi bu plan\u0131n temel ama\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n
Bu t\u00fcr jeopolitik m\u00fchendislik projeleri, teorik olarak b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengelerini hedef alsa da pratikte en a\u011f\u0131r bedeli her zaman K\u00fcrt milleti \u00f6demi\u015ftir. 2003’te Baas rejiminin devrilmesi, yaln\u0131zca otoriter bir iktidar\u0131n sona ermesi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Irak devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi anlam\u0131na gelmi\u015ftir. Ordunun da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, Baas kadrolar\u0131n\u0131n tasfiyesi ve mezhepsel temelde in\u015fa edilen yeni siyasal d\u00fczen, 2014’te DA\u0130\u015e’in Musul’u ele ge\u00e7irmesinin yap\u0131sal zeminini olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n
DA\u0130\u015e, yaln\u0131zca radikal bir \u00f6rg\u00fct olarak de\u011ferlendirilmemelidir. Eski Baas subaylar\u0131, b\u00f6lgesel istihbarat servisleri ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengelerinin kesi\u015fiminde ortaya \u00e7\u0131kan hibrit bir yap\u0131dan s\u00f6z edilmektedir. Bu nedenle bug\u00fcn DA\u0130\u015e’in yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131na dair iddialar, rastlant\u0131sal geli\u015fmeler de\u011fil; planl\u0131 ve stratejik giri\u015fimler olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130ngiltere’nin bu s\u00fcre\u00e7teki rol\u00fc, klasik s\u00f6m\u00fcrge sonras\u0131 denge politikalar\u0131n\u0131n g\u00fcncellenmi\u015f bir bi\u00e7imi olarak okunabilir.<\/p>\n
Bu senaryonun K\u00fcrt milleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan en hayati tehlikesi, 2014 ko\u015fullar\u0131n\u0131n yeniden \u00fcretilmesidir. \u015eengal’de ya\u015fanan soyk\u0131r\u0131m, K\u00fcrtlerin uluslararas\u0131 sistem i\u00e7inde ne denli savunmas\u0131z b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6stermi\u015ftir. \u015eengal, Kerk\u00fck, Mexm\u00fbr, Tuzhurmatu ve Musul Ovas\u0131 gibi b\u00f6lgeler, hem askeri sald\u0131r\u0131lara hem de demografik m\u00fchendisli\u011fe a\u00e7\u0131k alanlar olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zellikle Kerk\u00fck, K\u00fcrt milleti i\u00e7in yaln\u0131zca ekonomik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda tarihsel ve sembolik bir merkezdir. DA\u0130\u015e h\u00fccrelerinin yeniden aktive edilmesi, K\u00fcrtlerin bu \u015fehirdeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frudan hedef almaktad\u0131r. Beyci ve Musul hatt\u0131nda ya\u015fanacak yeni bir istikrars\u0131zl\u0131k, K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi ile Irak aras\u0131ndaki fiili s\u0131n\u0131rlar\u0131 anlams\u0131zla\u015ft\u0131rma potansiyeline sahiptir.<\/p>\n
Demografik de\u011fi\u015fim, askeri tehditten \u00e7ok daha kal\u0131c\u0131 ve y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furmaktad\u0131r. Zorla g\u00f6\u00e7, etnik temizlik ve n\u00fcfus m\u00fchendisli\u011fi, K\u00fcrtlerin y\u00fczy\u0131llard\u0131r maruz kald\u0131\u011f\u0131 temel politikalar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. S\u00f6z konusu plan\u0131n bu y\u00f6ntemleri yeniden devreye sokma ihtimali, K\u00fcrtlerin yaln\u0131zca bug\u00fcnk\u00fc kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011fil, gelecekteki siyasal stat\u00fc aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da hedef almaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu ko\u015fullar alt\u0131nda K\u00fcrtlerin atmas\u0131 gereken ad\u0131mlar, dar parti \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7en ulusal bir perspektif gerektirmektedir. K\u00fcrt siyasi ve askeri akt\u00f6rleri aras\u0131nda ger\u00e7ek ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir stratejik koordinasyonun sa\u011flanamamas\u0131, K\u00fcrtlerin en zay\u0131f noktas\u0131 olmaya devam etmektedir. D\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler bu b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fc sistematik bi\u00e7imde kullanmakta ve kendi planlar\u0131n\u0131 bu zemin \u00fczerinden in\u015fa etmektedir.<\/p>\n
K\u00fcrtlerin g\u00fcvenlik anlay\u0131\u015f\u0131 yaln\u0131zca savunmac\u0131 reflekslere indirgenmemelidir. \u0130stihbarat kapasitesinin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, s\u0131n\u0131r \u00f6tesi tehditlerin erken tespiti ve \u015eengal\u2013Kerk\u00fck\u2013Mexm\u00fbr hatt\u0131nda ortak savunma mekanizmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m yaln\u0131zca askeri tedbirleri de\u011fil, sivil savunma ve kriz y\u00f6netimini de kapsamak zorundad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fcrt meselesinin yeniden uluslararas\u0131 d\u00fczleme ta\u015f\u0131nmas\u0131 da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir ihtiya\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. K\u00fcrtler, DA\u0130\u015e’e kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadelenin k\u00fcresel sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 stratejik \u00f6nemi hat\u0131rlatmal\u0131; ancak bu kez ge\u00e7ici askeri i\u015f birlikleriyle yetinmeyip, kal\u0131c\u0131 siyasi ve hukuki g\u00fcvenceler talep etmelidir. Uluslararas\u0131 koruma, referandum hakk\u0131 ve kendi kaderini tayin ilkesi bu \u00e7er\u00e7evede yeniden g\u00fcndeme al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Irak ve Suriye ekseninde g\u00fcndeme gelen bu yeni plan, yaln\u0131zca b\u00f6lgesel bir g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesi olarak de\u011fil, K\u00fcrt milletinin varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik yap\u0131sal bir tehdit olarak okunmal\u0131d\u0131r. Irak ve K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi y\u00f6netimlerinin \u00e7\u00f6kmesi ihtimali, tarihsel deneyimlere dayanan somut bir olas\u0131l\u0131k olarak ortadad\u0131r. K\u00fcrtlerin bu s\u00fcreci ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olarak g\u00f6rmesi ve pasif bir tutum benimsemesi h\u00e2linde, 2014’ten \u00e7ok daha a\u011f\u0131r sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ulusal birlik, stratejik ak\u0131l ve uluslararas\u0131 hukuk temelinde geli\u015ftirilecek b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir yakla\u015f\u0131m, bu t\u00fcr planlar\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karabilecek tek ger\u00e7ek\u00e7i se\u00e7enektir. K\u00fcrtlerin kaderi, bir kez daha ba\u015fkalar\u0131n\u0131n masas\u0131nda de\u011fil, kendi tarihsel bilinci ve kolektif iradesiyle belirlenmek zorundad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Irak ve Suriye co\u011frafyas\u0131, son y\u00fczy\u0131l boyunca emperyal m\u00fcdahalelerin, yapay s\u0131n\u0131rlar\u0131n ve vek\u00e2let sava\u015flar\u0131n\u0131n merkezinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu co\u011frafyada K\u00fcrt milleti hi\u00e7bir zaman b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik mimarisinin kurucu \u00f6znesi olarak kabul edilmemi\u015f, \u00e7o\u011fu zaman bu mimarilerin ilk kurban\u0131 h\u00e2line getirilmi\u015ftir. K\u00fcrtlerin siyasal kazan\u0131mlar\u0131 ge\u00e7ici, g\u00fcvenlikleri ise ba\u015fkalar\u0131n\u0131n stratejik tercihlerine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Son d\u00f6nemde bas\u0131na yans\u0131yan ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1036364,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[31],"class_list":["post-1036433","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n