Ortado\u011fu’da son on be\u015f y\u0131l, yaln\u0131zca s\u0131n\u0131rlar\u0131n de\u011fil stat\u00fclerin, yaln\u0131zca rejimlerin de\u011fil siyasal kimliklerin de yeniden tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olarak \u015fekillendi. Irak’\u0131n i\u015fgali, Suriye i\u00e7 sava\u015f\u0131, vek\u00e2let sava\u015flar\u0131n\u0131n derinle\u015fmesi ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 rekabeti, devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerin uluslararas\u0131 sistem i\u00e7indeki konumunu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde K\u00fcrtler, tarihsel olarak maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 ink\u00e2r ve tecrit siyasetini k\u0131smen k\u0131rarak d\u00fcnya siyaset sahnesine do\u011frudan temas kurabilen bir \u00f6zne haline geldi. Bu geli\u015fme ne romantik bir zafer anlat\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilir ne de ge\u00e7ici bir diplomatik foto\u011fraf olarak k\u00fc\u00e7\u00fcmsenebilir. Bu, uluslararas\u0131 sistemin i\u00e7ine kontroll\u00fc giri\u015f ve stat\u00fc aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n yeni bir evresidir.<\/p>\n
Son haftalarda Mazlum Abdi ve \u0130lham Ahmed’in ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri temaslar ve devam\u0131nda M\u00fcnih G\u00fcvenlik Konferans\u0131’na kat\u0131l\u0131mlar\u0131, K\u00fcrt meselesinin b\u00f6lgesel denklem i\u00e7indeki konumuna dair yeni bir a\u015famaya i\u015faret etmektedir. Bu geli\u015fmeler, y\u00fczeysel bir diplomatik ba\u015far\u0131 anlat\u0131s\u0131ndan ziyade, uluslararas\u0131 sistemin g\u00fc\u00e7, denge ve kriz y\u00f6netimi mant\u0131\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde okunmal\u0131d\u0131r. Ortada bir “destek turu”ndan \u00e7ok bir “hasar kontrol mekanizmas\u0131” bulunmaktad\u0131r. K\u00fcresel akt\u00f6rler, sahadaki k\u0131r\u0131lgan dengelerin kontrolden \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla K\u00fcrt akt\u00f6rleri sistem i\u00e7ine yerle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
ABD’nin yakla\u015f\u0131m\u0131 ideolojik de\u011fil, sistemiktir. Washington a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel \u00f6ncelikler \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131kta toplanmaktad\u0131r: Suriye sahas\u0131nda yeniden geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli bir sava\u015f\u0131n patlak vermemesi, T\u00fcrkiye ile do\u011frudan \u00e7at\u0131\u015fma riskinin t\u0131rmanmamas\u0131 ve \u0130ran’\u0131n olu\u015fabilecek bo\u015fluklardan stratejik kazan\u00e7 sa\u011flamamas\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede DSG’nin tamamen tasfiye edilmesi istenmemekte; ancak ba\u011f\u0131ms\u0131z, yar\u0131 devlet\u00e7i bir askeri yap\u0131 olarak kalmas\u0131 da te\u015fvik edilmemektedir. ABD s\u00f6yleminde son d\u00f6nemde belirginle\u015fen “entegrasyonu destekliyoruz” vurgusu, “ko\u015fulsuz destek” s\u00f6yleminden bilin\u00e7li bir farkl\u0131la\u015fmay\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Bu ifade, koruma ile kurumsal stat\u00fc aras\u0131nda a\u00e7\u0131k bir ayr\u0131m yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. K\u00fcrt askeri varl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle muhafaza edilmekte; ancak siyasal stat\u00fc talebi sistem taraf\u0131ndan ertelenmektedir.<\/p>\n
M\u00fcnih’teki temaslar\u0131n niteli\u011fi bu ba\u011flamda daha net anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. M\u00fcnih G\u00fcvenlik Konferans\u0131, k\u00fcresel g\u00fcvenlik mimarisinin en \u00f6nemli platformlar\u0131ndan biridir. Bu platformda yer almak devlet olarak tan\u0131nmak anlam\u0131na gelmez; fakat tamamen d\u0131\u015flanmamak anlam\u0131na gelir. K\u00fcrt akt\u00f6rlerin bu zeminde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131, uluslararas\u0131 sistemin onlar\u0131 yok sayamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etti\u011fini; ancak hen\u00fcz stat\u00fcsel y\u00fckseltmeye haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu durum “tan\u0131nma” ile “ara stat\u00fc” aras\u0131ndaki gri alan\u0131 temsil eder. K\u00fcrtler sistem d\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, fakat sistem i\u00e7i e\u015fit akt\u00f6r de de\u011fildir.<\/p>\n
Bat\u0131’n\u0131n verdi\u011fi temel mesaj nettir: “Suriye’nin par\u00e7as\u0131 olarak kal\u0131n; fakat askeri tasfiye ile ezilmeyin.” Bu yakla\u015f\u0131m, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ya da federal stat\u00fc y\u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131k bir destek anlam\u0131na gelmemektedir. Aksine, K\u00fcrtlerin b\u00f6lgesel istikrar\u0131n zorunlu bile\u015feni olarak sistem i\u00e7ine entegre edilmesi hedeflenmektedir. Burada stat\u00fc pazarl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok rol pazarl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. K\u00fcrtler devlet kurma s\u00fcrecine davet edilmemekte; fakat kriz y\u00f6netiminde i\u015flevsel bir akt\u00f6r olarak konumland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Avrupa hatt\u0131 \u00f6zellikle Almanya ve Fransa bu s\u00fcre\u00e7te farkl\u0131 fakat tamamlay\u0131c\u0131 bir i\u015flev \u00fcstlenmektedir. ABD g\u00fcvenlik merkezli bir d\u00fczen kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Avrupa daha \u00e7ok insani krizlerin derinle\u015fmesini ve yeni g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 engellemeye odaklanmaktad\u0131r. Avrupa’n\u0131n amac\u0131 K\u00fcrtlerin stat\u00fc kazanmas\u0131ndan ziyade, olas\u0131 bir askeri tasfiyenin yarataca\u011f\u0131 insani ve jeopolitik sonu\u00e7lar\u0131 s\u0131n\u0131rlamakt\u0131r. Bu nedenle Avrupa deste\u011fi stat\u00fc \u00fcretmez; fakat tasfiyeyi yava\u015flat\u0131r. Bu durum K\u00fcrtler i\u00e7in zaman kazand\u0131ran, fakat nihai \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc garanti etmeyen bir ara konum yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede K\u00fcrdistan B\u00f6lgesel Y\u00f6netimi’nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc diplomasi ve Nechirvan Barzani’nin rol\u00fc ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmelidir. Ne\u00e7irvan Barzani’nin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve dengeli diplomasi yakla\u015f\u0131m\u0131, K\u00fcrt siyasetinin yaln\u0131zca askeri ba\u015far\u0131 \u00fczerinden de\u011fil; diplomatik me\u015fruiyet \u00fczerinden de var olabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Washington, Berlin ve Paris ile kurulan temaslar; ayn\u0131 zamanda b\u00f6lge devletleriyle ileti\u015fim kanallar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131, K\u00fcrtlerin “istikrars\u0131zl\u0131k kayna\u011f\u0131” de\u011fil “denge unsuru” olarak alg\u0131lanmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu alg\u0131 de\u011fi\u015fimi, uluslararas\u0131 sistemde kal\u0131c\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir.<\/p>\n
Mazlum K\u00fcrt milleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan tablo iki y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr. Bir yandan \u00f6nemli kazan\u0131mlar vard\u0131r: Bat\u0131 halen muhatap almaktad\u0131r; askeri \u00e7\u00f6z\u00fcm senaryosu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde engellenmektedir; K\u00fcrt akt\u00f6rler uluslararas\u0131 g\u00fcvenlik dosyas\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir. Bu durum, ge\u00e7mi\u015fteki “yaln\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f g\u00fcvenlik tehdidi” alg\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 bir a\u015famaya i\u015faret etmektedir. K\u00fcrtler art\u0131k yaln\u0131zca bir “ter\u00f6r dosyas\u0131” de\u011fil, b\u00f6lgesel g\u00fcvenli\u011fin y\u00f6netiminde hesaba kat\u0131lmas\u0131 gereken bir akt\u00f6r olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca uluslararas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck, b\u00f6lge devletlerinin tek tarafl\u0131 tasarruf alan\u0131n\u0131 daraltmaktad\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer yandan risk alan\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bat\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ba\u011f\u0131ms\u0131z stat\u00fc talep etmemekte; entegrasyonu te\u015fvik etmektedir. “Entegrasyon” kavram\u0131 pratikte DSG’nin merkezi Suriye yap\u0131s\u0131yla uyumlu hale getirilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7 do\u011fru y\u00f6netilmezse askeri korunma sa\u011flan\u0131rken siyasi kurumsalla\u015fma zay\u0131flayabilir. Zaman fakt\u00f6r\u00fc burada kritik \u00f6nemdedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc uluslararas\u0131 krizler kal\u0131c\u0131 de\u011fildir ve b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin \u00f6ncelikleri de\u011fi\u015fkendir. Bug\u00fcn g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen destek, yar\u0131n farkl\u0131 jeopolitik hesaplarla geri \u00e7ekilebilir.<\/p>\n
Mevcut durum en do\u011fru bi\u00e7imde “kontroll\u00fc korunma ve ertelenmi\u015f karar” olarak tan\u0131mlanabilir. K\u00fcrtler kaybetmemi\u015ftir; ancak hen\u00fcz kesin bir stat\u00fc kazanm\u0131\u015f da de\u011fildir. G\u00fc\u00e7 dengesi i\u00e7inde dengeleyici bir akt\u00f6r konumuna yerle\u015ftirilmi\u015flerdir. Bu konum do\u011fru stratejiyle g\u00fcvenlik ve kurumsalla\u015fma \u00fcretir; yanl\u0131\u015f stratejiyle ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve erime riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
D\u0131\u015f destek tarihsel olarak hi\u00e7bir ulus i\u00e7in kader olmam\u0131\u015ft\u0131r; bir kald\u0131ra\u00e7 i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kald\u0131rac\u0131 kendi iradesiyle kullanan y\u00fckselir; kald\u0131raca yaslanan devrilir. Bu nedenle mesele Bat\u0131’n\u0131n ne verdi\u011finden \u00e7ok, Mazlum K\u00fcrt milletinin bu s\u00fcreci nas\u0131l y\u00f6netece\u011fidir. Birlik, kurumsalla\u015fma, diplomatik derinlik ve uzun vadeli siyasi ak\u0131l \u00fcretilmeden hi\u00e7bir d\u0131\u015f temas kal\u0131c\u0131 kazan\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fmez.<\/p>\n
Washington, Berlin, Paris hatt\u0131ndaki temaslar ne bir kurtulu\u015f ne de bir tuzakt\u0131r. Bunlar jeopolitik ara\u00e7lard\u0131r. Ara\u00e7lar\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirleyen ulusal stratejidir. E\u011fer bu s\u00fcre\u00e7 rasyonel, so\u011fukkanl\u0131 ve kurumsal bir perspektifle y\u00f6netilirse g\u00fcvenlik \u00fcretir; aksi takdirde entegrasyon ad\u0131 alt\u0131nda erime riskini beraberinde getirir. K\u00fcrt meselesinin bug\u00fcnk\u00fc a\u015famas\u0131 tam da bu ince \u00e7izgide durmaktad\u0131r: g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck ile stat\u00fc, korunma ile kurumsalla\u015fma, denge ile ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k aras\u0131ndaki hassas e\u015fikte.<\/p>\n
H\u00fcsamettin TURAN<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ortado\u011fu’da son on be\u015f y\u0131l, yaln\u0131zca s\u0131n\u0131rlar\u0131n de\u011fil stat\u00fclerin, yaln\u0131zca rejimlerin de\u011fil siyasal kimliklerin de yeniden tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olarak \u015fekillendi. Irak’\u0131n i\u015fgali, Suriye i\u00e7 sava\u015f\u0131, vek\u00e2let sava\u015flar\u0131n\u0131n derinle\u015fmesi ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 rekabeti, devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerin uluslararas\u0131 sistem i\u00e7indeki konumunu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde K\u00fcrtler, tarihsel olarak maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 ink\u00e2r ve tecrit siyasetini k\u0131smen k\u0131rarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1036364,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[31],"class_list":["post-1036448","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-forum","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n