T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fu, emperyal g\u00fc\u00e7lerin (\u00f6zellikle \u0130ngiltere’nin) Osmanl\u0131 sonras\u0131 yeni bir alt-sistemi denetim alt\u0131na alma \u00e7abas\u0131n\u0131n sonucudur. Bu alt-sistem olarak kurulan TC, zamanla kendi alt-sistemlerine ihtiya\u00e7 duyarak, K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131nda merkezi otoriteyi peki\u015ftirmek i\u00e7in yerel dinamikleri kontrol eden mekanizmalar geli\u015ftirmi\u015ftir. PKK’nin 1970’lerin sonu ve 1980’lerdeki y\u00fckseli\u015fi, bu dinamiklerin do\u011frudan yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bir\u00e7ok g\u00f6zlemci, PKK’nin kat\u0131 hiyerar\u015fisi, disiplin anlay\u0131\u015f\u0131 ve “devrimci modernle\u015fme” s\u00f6ylemini, TC’nin kurulu\u015f d\u00f6nemi \u0130ttihat\u00e7\u0131\/Kemalist paradigmayla \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede benzer bulur. Bu benzerlik tesad\u00fcf\u00ee de\u011fildir; PKK, ba\u015flang\u0131\u00e7ta Marksist-Leninist \u00e7er\u00e7evede olsa da, pratikte Kemalist ulus-devlet in\u015fas\u0131n\u0131n etnik versiyonu gibi davranm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ba\u015flang\u0131\u00e7ta T.C.’nin bir alt-sistemi olarak \u015fekillenen veya bu konumda bi\u00e7imlenen PKK, zamanla \u00f6zerkle\u015fmi\u015f ve K\u00fcrdistan’da kendi sistemini kurmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6zerkle\u015fme, PKK’yi basit bir silahl\u0131 \u00f6rg\u00fctten \u00e7\u0131kar\u0131p, kendi kurallar\u0131, hiyerar\u015fisi, vergi toplama, yarg\u0131 ve e\u011fitim mekanizmalar\u0131 olan otoriter bir proto-devlet haline getirmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki etnik ulus-devlet\u00e7i e\u011filim, sonraki d\u00f6nemde devlet kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6yleme ra\u011fmen otoriter proto-devlet formunda devam etmi\u015f; s\u00f6ylem ile pratik aras\u0131ndaki gerilim PKK’nin tarihsel evriminin temel \u00e7eli\u015fkisi olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sistem teorisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda (\u00f6rne\u011fin Niklas Luhmann’\u0131n sistem-otopoietik yakla\u015f\u0131m\u0131nda oldu\u011fu gibi), sistemler kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 koruma ve yeniden \u00fcretme e\u011filimindedir; PKK de bu e\u011filimi g\u00f6stererek, kendi alt-sistemlerini \u00fcretmi\u015ftir. Sistemlerin do\u011fas\u0131 gere\u011fi kendilerine benzer alt-sistemler yaratma e\u011filimi, PKK i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. PKK, K\u00fcrdistan’da kendi sistemini kurduktan sonra, di\u011fer K\u00fcrd siyasi yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve akt\u00f6rlerini \u00f6nce kaba y\u00f6ntemlerle (zor, \u015fiddet, suikast, d\u0131\u015flama, tasfiye), sonras\u0131nda ise daha sofistike politikalarla (ittifaklar, s\u00f6ylem benze\u015fimi, entegrasyon, “ortak m\u00fccadele” retori\u011fi) kendisine benzeterek alt-sistemler yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bir\u00e7ok K\u00fcrd politik akt\u00f6r ve yap\u0131, bu Devlet-PKK ikili sisteminin yaratt\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini farkl\u0131 tonlarda ifade etmekte, ancak \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6zden ka\u00e7an kritik nokta \u015fudur: Bu akt\u00f6rlerin kendileri de birer alt-sistem olarak varl\u0131k kazanmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Birden \u00e7ok sistemin (T\u00fcrk devleti, PKK, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7ler \u2013 \u0130ran, Irak, G\u00fcney K\u00fcrdistan y\u00f6netimi, Bat\u0131l\u0131 akt\u00f6rler vb.) etkisi alt\u0131nda bi\u00e7imlenen K\u00fcrd hareketleri, hen\u00fcz ger\u00e7ek anlamda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sistem \u00fcretme kapasitesine ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle “alternatif” bir sistem \u00fcretme kapasiteleri s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaktad\u0131r.<\/p>\n
Devlet, K\u00fcrdistan’da PKK’ye rakip olabilecek ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yap\u0131lanman\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellemek amac\u0131yla, PKK’nin kendisiyle uyumlu alt-sistemcikler yaratm\u0131\u015ft\u0131r veya bunlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na g\u00f6z yummu\u015ftur. Siyasi partiler, \u0130HD, barolar, odalar -baz\u0131 istisnalar hari\u00e7- hemen hemen b\u00fct\u00fcn sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ve medya organlar\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde ba\u011f\u0131ms\u0131z veya muhalif dursa da, fiiliyatta PKK’nin alt-sistemine hizmet eden alt-alt sistemler olarak dizayn edilmi\u015f veya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Devlet, PKK’yi bir alt-sistem olarak konumland\u0131rarak, onun \u00fczerinden K\u00fcrdistan’\u0131 dolayl\u0131 yoldan kontrol etmeyi tercih etmi\u015ftir. Bu strateji, alternatif K\u00fcrd yap\u0131lar\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131n\u0131 engellemekte, t\u00fcm akt\u00f6rleri hiyerar\u015fik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k \u2013bir nevi kontroll\u00fc muhalefet- ili\u015fkisi i\u00e7inde tutmaktad\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak; K\u00fcrd siyaseti ve devlet ili\u015fkileri analizinde sistem-alt sistem ili\u015fkisini merkeze almak, yan\u0131lsamalar\u0131 ortadan kald\u0131rman\u0131n ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r. PKK’nin \u00f6zerkle\u015ferek kendi sistemini kurmas\u0131, devletin bu sistemi dolayl\u0131 olarak beslemesi ve di\u011fer yap\u0131lar\u0131n bu ikili aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131, K\u00fcrdistan\u2019daki politik t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n temel nedenlerinden biridir.<\/p>\n
Bu ger\u00e7eklik kabul edilmeden, ne devlet taraf\u0131nda ne de K\u00fcrd siyaset s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde kal\u0131c\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc politikalar \u00fcretmek olanakl\u0131 de\u011fildir. Alt-sistem konumundan \u00e7\u0131kmak, ancak bu hiyerar\u015fik ili\u015fkinin fark\u0131na varmak, onu te\u015fhir etmek ve \u00f6tesine ge\u00e7mekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Aksi takdirde, sistem kendi kendini yeniden \u00fcretmeye devam eder\u2026<\/p>\n
S\u00fcleyman Akkoyun<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fu, emperyal g\u00fc\u00e7lerin (\u00f6zellikle \u0130ngiltere’nin) Osmanl\u0131 sonras\u0131 yeni bir alt-sistemi denetim alt\u0131na alma \u00e7abas\u0131n\u0131n sonucudur. Bu alt-sistem olarak kurulan TC, zamanla kendi alt-sistemlerine ihtiya\u00e7 duyarak, K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131nda merkezi otoriteyi peki\u015ftirmek i\u00e7in yerel dinamikleri kontrol eden mekanizmalar geli\u015ftirmi\u015ftir. PKK’nin 1970’lerin sonu ve 1980’lerdeki y\u00fckseli\u015fi, bu dinamiklerin do\u011frudan yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bir\u00e7ok g\u00f6zlemci, PKK’nin kat\u0131 hiyerar\u015fisi, disiplin […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1036675,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[31],"class_list":["post-1036771","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurdistan","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n