11 Nisan 2026 tarihinde Irak\u2019ta yap\u0131lan Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, \u0130ran ve ABD aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ve b\u00f6lgedeki di\u011fer s\u0131cak geli\u015fmeler nedeni ile g\u00fcndemde hak etti\u011fi yeri bulmad\u0131. Hatta b\u00f6lgede ya\u015fanan genel gerginlik nedeni ile Irak\u2019\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ebilmi\u015f olmas\u0131 olumluymu\u015f gibi alg\u0131 olu\u015ftu. Oysa ki Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7ilme bi\u00e7imi ve se\u00e7imin arka plan\u0131nda ya\u015fananlar hem Irak hem de K\u00fcrdistan i\u00e7in b\u00fcy\u00fck tehlikeler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7im normal siyasi rekabetin de\u011fil asl\u0131nda Irak\u2019ta siyasal sisteme- se\u00e7imlere yap\u0131lan bir darbe ve \u0130rani bir dokunu\u015f anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n
Evet ger\u00e7ekten de Irak\u2019ta Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilme s\u00fcreci Irak\u2019ta se\u00e7imlerin anlams\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131, kaybedenlerin ittifak yaparak kazananlar\u0131 diskalifiye edebildi\u011fi bir sistem haline geli\u015finde bir zirvedir.<\/p>\n
Irak a\u00e7\u0131s\u0131ndan genel olarak s\u00f6ylenecek \u015fey \u015fudur Irak\u2019ta siyasal sistem, Irak\u2019taki \u00fc\u00e7 ana S\u00fcnni, \u015eii ve S\u00fcnniler aras\u0131nda diyalog kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 uzla\u015fma vb s\u00f6ylemler tamamen anlams\u0131zla\u015fm\u0131\u015f ve Ha\u015fdi \u015eabi siyasal sisteme \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir darbe yapm\u0131\u015ft\u0131r. Se\u00e7im yang\u0131ndan mal ka\u00e7\u0131r\u0131r gibi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu durum Irak i\u00e7in uzun ve k\u0131sa vadeli pek \u00e7ok olumsuz duruma yol a\u00e7acakt\u0131r. Fakat K\u00fcrter i\u00e7in durun daha tehlikelidir.\u00a0 Bu temelde yap\u0131lan se\u00e7imleri ve Bafil Talabani\u2019nin misyon ve konumuna tekrardan bakmak gerekiyor.<\/p>\n
Bafil Talabani\u2019nin arkas\u0131nda kimler var? <\/strong><\/p>\n Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im s\u00fcreci K\u00fcrt siyasal yap\u0131lar aras\u0131ndaki u\u00e7urumu daha fazla b\u00fcy\u00fctt\u00fc. Asl\u0131nda denebilir ki YNK ve Bafil Talabani\u2019yi t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7lere te\u015fvik eden g\u00fc\u00e7lerin as\u0131l amac\u0131 da zaten K\u00fcrtleri bir arada duramaz duruma getirmekti. Ge\u00e7mi\u015fte K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 uygulana b\u00f6l-par\u00e7ala-y\u00f6net politikas\u0131 art\u0131k bir taraf\u0131 teslim al- \u00e7at\u0131\u015ft\u0131r- yut bi\u00e7imde de\u011fi\u015fmi\u015ftir. K\u00fcrt kar\u015f\u0131t\u0131 siyasal sistem ve \u00f6zellikle de K\u00fcrdistan\u2019da s\u00f6m\u00fcrgeci durumda olanlar \u015funu anlam\u0131\u015ft\u0131r: K\u00fcrtler yok edilemiyor, o zaman K\u00fcrtler i\u00e7indeki en teslim olmaya yatk\u0131n ve zay\u0131f kesimi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131p onlar\u0131 K\u00fcrt temsilcisi olarak lanse etmek, zamana yayarak K\u00fcrt siyasal taleplerini \u00e7\u00fcr\u00fctmek. Ev tabi ki bu \u00e7evreler \u00a0arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile K\u00fcrtleri kontrol alt\u0131nda tutmak. Arap bahar\u0131 ile beraber her g\u00fc\u00e7 bu bi\u00e7imde bir \u201ckendi K\u00fcrd\u00fcn\u00fc\u201d yaratma giri\u015fimine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0Bafil Talabani\u2019de bu \u00e7er\u00e7evede \u015eiiler ve K\u00fcrt kar\u015f\u0131t\u0131 cephe taraf\u0131ndan desteklenmi\u015f ve hi\u00e7bir siyasal ge\u00e7mi\u015fi olmamas\u0131na ra\u011fmen siyaset arenas\u0131na konmu\u015ftur.<\/p>\n Yani k\u0131saca Bafil Talabani, K\u00fcrtlerin b\u00f6lgedeki stat\u00fcs\u00fcn\u00fc daraltmak ve K\u00fcrtleri merkezi sistemlere teslim olmaya dayatan baz\u0131 g\u00fc\u00e7lerin deste\u011fi ile ayaktad\u0131r. Onu, K\u00fcrdistan zemininde g\u00fcc\u00fc olmamas\u0131na ra\u011fmen bu denli pervas\u0131z hareket etmeye te\u015fvik edenlerde i\u015fte bu \u00e7evrelerin deste\u011fidir.<\/p>\n Fakat bu genel do\u011frunun yan\u0131 s\u0131ra Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi ve \u00f6ncesinde ya\u015fananlar konusunda birka\u00e7 somut ifade kullanmak gerekiyor\u2026<\/p>\n YNK iki se\u00e7imde de kazanmam\u0131\u015fken nas\u0131l oldu da parlamento da kazand\u0131<\/strong><\/p>\n 20 Ekim 2024 tarihinde yap\u0131lan K\u00fcrdistan Parlamentosu se\u00e7imlerinde \u201cY\u0131kaca\u011f\u0131z\u201d slogan\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan Bafil Talabani t\u00fcm var\u0131n\u0131 yo\u011funu ortaya d\u00f6kmesine ra\u011fmen KDP\u2019den \u00e7ok daha az oy alm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 sonucu 11 Kas\u0131m Irak Parlamentosu Se\u00e7imlerinde ya\u015fand\u0131. YNK, Ha\u015fdi \u015eabi ve Arap milliyet\u00e7ileri yapt\u0131\u011f\u0131 ittifaka ra\u011fmen KDP\u2019nin yar\u0131s\u0131 kadar bile oy alamad\u0131. KDP Irak genelinde en \u00e7ok oy alan 1. Parti oldu.<\/p>\n Yani YNK hi\u00e7bir se\u00e7imi kazanmad\u0131, sand\u0131kta al\u0131nmayan zafer \u015eiilerin Erbil\u2019e d\u00fc\u015fmanl\u0131k siyasetinin bir par\u00e7as\u0131 olma s\u00f6z\u00fc ile kazan\u0131ld\u0131.<\/p>\n Nizar Amedi neden aday g\u00f6sterildi? <\/strong><\/p>\n YNK medyas\u0131 ve yine PKK\u2019nin S\u00fcleymaniye merkezli bas\u0131n \u00e7evreleri YNK\u2019li Nizar Amedi ismi etraf\u0131ndan bir siyasi ge\u00e7mi\u015f ve \u015fahsiyet yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Oysa ki Nizar Amedi \u00a0\u00a0\u00f6nce bir kadro veya pozisyonu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyaset\u00e7i de\u011fil. Daha \u00e7ok YNK sorumlular\u0131na dan\u0131\u015fmanl\u0131k, sekreterlik yapm\u0131\u015f, uzun y\u0131llard\u0131r Ba\u011fdat\u2019ta ya\u015fayan biri.\u00a0 Yani ne YNK i\u00e7inde g\u00fcc\u00fc var, ne Ba\u011fdat siyasi d\u00fczleminde g\u00fcc\u00fc var.\u00a0 Peki neden b\u00f6yle biri YNK taraf\u0131ndan aday g\u00f6sterildi?<\/p>\n Bafil Talabani\u2019nin Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ki\u015fi kendisiydi. Fakat \u015eii \u00e7evreler taraf\u0131ndan Arap\u00e7a bilmedi\u011fi ve sosyal k\u00fclt\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan Irak Cumhurba\u015fkan\u0131 olmay\u0131 kald\u0131ramayaca\u011f\u0131 nedeni ile ret edilmi\u015fti. Merhum Celal Talabani d\u0131\u015f\u0131nda YNK\u2019nin hi\u00e7bir Cumhurba\u015fkan\u0131 karizmatik, diplomatik ve politik olarak etkili de\u011fildi. Buna ra\u011fmen YNK i\u00e7inde belirli a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 vard\u0131. Bu nedenle zaman zaman kendi pozisyonlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye veya biraz ba\u011f\u0131ms\u0131z duru\u015f g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Fakat Nizar Amedi\u2019nin \u00a0YNK i\u00e7inde de hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok.\u00a0 Bu nedenle resmiyette Cumhurba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclse de asl\u0131nda nas\u0131l ki Celal Talabani\u2019nin, Latif Re\u015fit\u2019in sekreteriydiyse bundan sonra da Celal Talabanin\u2019nin sekreterli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda bir rol oynayamayacak.\u00a0 Bafil Talabani\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fck profilli bir isim olarak Nizar Amedi\u2019yi tercih etmesi asl\u0131nda bir vitrin gibi kullan\u0131lmak i\u00e7indir.<\/p>\n Bafil Talabani, 13 Nisan g\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc bir mesaj yay\u0131nlayarak asl\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 edas\u0131 ile \u00a0yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc a\u00e7\u0131klamalar bu de\u011ferlendirmemizin ne kadar do\u011fru oldu\u011funu ortaya koyuyor. Bafil Talabani o konu\u015fmada Irak ad\u0131na f\u00fcze at\u0131lan \u00fclkelerden \u00f6z\u00fcr diledi, yap\u0131lacak \u015feylerin bir d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc yapt\u0131 asl\u0131nda \u201cAs\u0131l cumhurba\u015fkan\u0131 benim\u201d mesaj\u0131 verdi.<\/p>\n Bafil Talabani bundan sonra ne yapacak? <\/strong><\/p>\n B\u00f6lgede ya\u015fanan sava\u015f durumu, stabil olmayan b\u00f6lge dengeleri, S\u00fcnni ve \u015eii taraflar\u0131n k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7ok de\u011fi\u015fken bir d\u00f6nemden ge\u00e7ti\u011fimiz i\u00e7in b\u00f6lgede bundan sonra ne olaca\u011f\u0131n\u0131 tam kestirmek zor. \u00a0Net oldu\u011fumuz hususlar Ha\u015fdi \u015eabi\u2019nin Irak\u2019ta art\u0131k bir dikta rejimi kurdu\u011fu, Irak\u2019\u0131n \u0130ran i\u00e7in sava\u015fa atmaktan \u00e7ekinmeyece\u011fi ve Irak Cumhurba\u015fkanl\u0131k se\u00e7iminde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi mesele K\u00fcrtler olunca kanl\u0131 b\u0131\u00e7akl\u0131 Irak \u015eiileri ve S\u00fcnnileri bile bir olabilece\u011fi.<\/p>\n Durum buyken, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im s\u00fcrecinden net olarak g\u00f6r\u00fclen bir \u015feyde Bafil Talabani\u2019nin \u015eii milisler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya s\u0131n\u0131rs\u0131z a\u00e7\u0131k oldu\u011fu ve megolaman y\u00f6nleri nedeni ile a\u015f\u0131r\u0131 provakatif ve sald\u0131rgan tutumlar i\u00e7ine girebilece\u011fi oldu.<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015fte, Bafil Talabani\u2019nin y\u0131llard\u0131r Hewler\u2019e yerle\u015fme, i\u00e7i\u015fleri gibi kritik bakanl\u0131klar\u0131 alma vb konulardaki \u0131srar\u0131na hep onu truva at\u0131 olarak kullanacaklar yorumu yap\u0131l\u0131yordu. Art\u0131k rahatl\u0131kla diye bilirimiz ki Bafil Talabani\u2019nin rol\u00fc bir truva at\u0131ndan daha tehlikelidir.\u00a0 Art\u0131k daha g\u00f6z\u00fc kara, daha sald\u0131rgan ve daha ilkesiz olmas\u0131 beklene bilir.<\/p>\n T\u00fcrk siyasetinde \u00e7ok\u00e7a bilinen bir s\u00f6z var, denir ki \u201cyapt\u0131klar\u0131m\u0131z yapacaklar\u0131m\u0131z\u0131n garantisidir\u201d. Bafil Talabani\u2019nin yapt\u0131klar\u0131 da yapacaklar\u0131n\u0131n garantisidir.<\/p>\n Kerk\u00fck\u2019\u00fc \u015eii milislere teslim etmeleri, sonra vali olmak i\u00e7in K\u00fcrtlerin makamlar\u0131n\u0131 teslim etmeleri, rakiplerini yok etmek i\u00e7in Lalezar otelde K\u00fcrt gen\u00e7lerini birbirine \u00f6ld\u00fcrtmesi t\u00fcm bunlar bize \u015funu g\u00f6steriyor, Bafil Talabani\u2019nin ki\u015fili\u011fi ile Irak\u2019taki K\u00fcrt stat\u00fcs\u00fcne d\u00fc\u015fmanlar\u0131n bir araya geli\u015fi K\u00fcrtler i\u00e7in zor g\u00fcnleri beraberinde getirecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 11 Nisan 2026 tarihinde Irak\u2019ta yap\u0131lan Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, \u0130ran ve ABD aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ve b\u00f6lgedeki di\u011fer s\u0131cak geli\u015fmeler nedeni ile g\u00fcndemde hak etti\u011fi yeri bulmad\u0131. Hatta b\u00f6lgede ya\u015fanan genel gerginlik nedeni ile Irak\u2019\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ebilmi\u015f olmas\u0131 olumluymu\u015f gibi alg\u0131 olu\u015ftu. Oysa ki Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7ilme bi\u00e7imi ve se\u00e7imin arka plan\u0131nda ya\u015fananlar hem Irak hem de K\u00fcrdistan i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1037823,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[31],"class_list":["post-1037822","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorden","tag-onemli"],"blocksy_meta":[],"seo_head":"\n
\nBafil Talabani\u2019nin 2024 y\u0131l\u0131ndan bu yana gittik\u00e7e pervas\u0131zla\u015fan ve Hewler\u2019de kurulu K\u00fcrt sistemini zay\u0131flatan tutumlar\u0131 kendi ki\u015fili\u011fi ile ilgili olsa da esas\u0131nda bu tutumun arkas\u0131nda \u0130ran ve K\u00fcrt kar\u015f\u0131t\u0131 baz\u0131 ba\u015fka g\u00fc\u00e7lerin de deste\u011fi var.<\/p>\n