Bugün Raperin’in 35. yıl dönümü; Bu raperin dört parça Kürdistan’ın kaderini değiştirdi
Bugün 5 Mart 1991’de Güney Kürdistan halkının Baas rejimine karşı başlattığı büyük ayaklanmanın 32. yıldönümü. Kürtçede “ayaklanma” anlamına gelen Raperin, Kürdistan Bölgesi’nin resmi statü kazanmasına giden yolda çok önemli bir adımdı. Sadece Güney Kürdistan’ın değil dört parça Kürdistan’ın kaderi Güney’in Büyük Raperini ile değişti.
Güney’in onlarca yıl Peşmerge öncülüğünde verdiği mücadelenin son büyük hamlesi olan Raperin Kürtlerin yok sayıldığı Lozan Anlaşmasını delen ilk adımdı. Bu Raperin ile Kürtler onlarca yıllık suskunluğunu bozdu ve ilk kez mücadelesini dünyada görünür kıldı ve sistemde Kürtler adına önemli bir çatlak açtı. Bu Raperin’in etkisi ile Kürtler 1990’lar ve 2000’li yıllar boyunca tüm parçalarda önemli mücadeleler verdi. Raperin Kürt halkında milli bilinç ve duyguyu uyandırdı.
1991 yılındaki Raperin ve ardından yaşanan büyük göç en çok Kuzey Kürdistan’ı etkiledi. Kuzeyin 1990’lardaki sahildarlarının kitledeki esin kaynağı Güneyin Büyük Raperini’dir. Her ne kadar Kuzey’deki siyasi hareket PKK kitlenin bu hareketini başka mecraya akıtmışsa da Kuzey’de 1990’lar boyunca dağlara çıkan gençler, sokak eylemcileri Güney’deki Raperin ve Raperin sonrası gelişen Kürt yapısından etkilenerek harekete geçmiştir.
Rojava da büyük Raperin’den ve sonrası gelişen süreçten büyük etkilenmiştir. Peşmerge ile fiziki ve duygusal bağları bulunan Rojava halkı ve gençleri sınırları aşarak Raperin’e destek vermek istedi. Rojhilat halkında da büyük bir etki yarattı.
Dört Parça kürdistan bir yandan 5 Mart Raperin’i günler sonrası gelişen büyük göçü ve sonrasında kazanılan statü ile zihinsel olarak Kürtlerin mücadele ile kendini yönetme ve kendini kaderini belirle şansının hala olduğunu gördü. Ve Güney’de atılan bu adım bu gün Dört Parça Kürdistan’da mücadele dinamiğinin önemli dönemeçlerinden biri temsil etmektedir.
Raperin’in Kısa Tarihi:
Güney Kürdistan halkının Irak’ta Baas ve Baas öncesi rejimlerin zulüm ve işgaline karşı yürüttüğü devrim mücadelesi 5 Mart 1991’de Raperin’le taçlandı. Süleymaniye’nin Ranye ilçesinde başlayan ve sonra tüm Kürdistan’a yayılan bu büyük kitlesel ayaklanma ile birlikte Kürtlerin tarihinde yeni bir süreç de başlamış oldu.
Halk tarafından başlatılan ve daha sonra Peşmerge’nin de katılımıyla dalga dalga gelişen ve büyük bir isyana dönüşen Raperin’le Güney Kürdistan topraklarının büyük çoğunluğu Baas işgalinden kurtarıldı. Tüm kentlerde, ilçe ve köylerde Baas rejimi kurumları ve Irak ordusunun varlığına son verildi.
Raperin’in kronolojisi
Kürdistan halkı 29 yıl önce, 5 Mart 1991’de Süleymaniye’ye bağlı Raniye ilçesinde Saddam Hüseyin liderliğindeki Baas rejimine karşı büyük bir ayaklanma başlattı.
Raperin’in ilk günü ilçe merkezi ile Çwarkurna, Bıtwen Ovası, Haciawa ve Serkepkan bölgelerinde halk hükümete ait kurumları ele geçirdi, rejim askerleri kovuldu ve bölge kurtarıldı.
Ertesi gün (6 Mart), Süleymaniye’ye bağlı Bazyan ve Pışder Ovası bölgeleri Saddam’ın askerlerinden temizlendi.
7 Mart günü Süleymaniye halkı ayaklanarak, sabaha karşı Emniyet Müdürlüğü ve Selam Karakolu’nu ele geçirdi.
Raperin, üçüncü gününde, Çemçemal, Halepçe, Arbat, Zerayan ve Piramagrun’a sıçradı.
Aynı gün içinde Süleymaniye – Kerkük anayolu Peşmergelerin kontrolüne geçti.
Raperin’in Erbil Dönemi
9 Mart’ta Koye (Köysancak) Şeklawa ve Basımra ilçelerinde halk ayaklandı.
Erbil’in Soran ilçesi, Haci Omeran, Mergesor, Çoman, Spılk, Helifan, Herir, Batas, Mesif, Taktak, Ağcalar ve Karahencir halkı da rejime karşı bayrak kaldırdı.
11 Mart günü Erbil halkı ayaklandı ve aynı gün içinde Kesnezan, Bınaslawa, Daratu, Kuştepe, Şawes, Birzin, Malaomer, Cedide, Topzawa, Kewrgosk, Bahırke ve Berhuştır bölgelerinden rejim güçleri çıkartıldı.
Raperin’in Behdinan Dönemi
Hanekin ve Celavla ilçelerinin yanısıra Musul’a bağlı Mahmur ve Duhok’a bağlı Akre, Bıcil, Surçi bölgeleri, Berderaş, Cinarte, Zırebar ve Şeyhan bölgeleri kurtarıldı.
13 Mart’ta Zaho, Slevan, ayaklanırken, Kerkük’e bağlı Perde nahiyesi, Germiyan’da ise Kelar ve Cebara bölgeleri rejimden alındı.
Duhok halkı 14 Mart ayaklanarak, Zaweta, Sersing, Deraluk, Şiladze, Amediye ve Bamerne bölgelerinde kontrolü sağladı.
15 Mart’ta Sımel halkı, 16 Mart’ta Serbaşah, Karaçuh ve Mahmur, 18 Mart’ta Perde ve etrafı, 19 Mart’ta Kerkük bölgesi Baas’tan arındırıldı.
Raperin’in Kerkük Dönemi
Kerkük halkı 20 Mart’ta ayaklanarak kent merkezinden Saddam rejimini attı.
21 Mart’ta Kerkük’te Newroz ateşi yanarken, kentteki Halid karargahında çatışmalar devam ediyordu.
