Öcalan’ın Pusulası Devlettir
Abdullah Öcalan’ın ve PKK’nin Kürdistan coğrafyasındaki rolü, Kürd ulusal davasının kontrol altına alınması, parçalanması ve sabote edilmesi amacıyla tasarlanmış bir projedir. PKK, sanıldığı gibi Kürd ulusal birliğini sağlamak, bağımsız bir devlet kurmak ya da halkı özgürleştirmek için ortaya çıkmamış; aksine, Kürd kimliğini ve Kürdistan kavramını inkâr politikası üzerine kurulu devlet aygıtının bir alt-birimi/taşeronu olarak işlev görmüştür.
1978’de Marksist-Leninist bir çizgide kurulan örgüt, başlangıçta bağımsız Kürdistan hedefini öne çıkarıyordu. 1984’te silahlı mücadeleye geçtiğinde de bu hedefi “devrimin aracı” olarak sunuyordu. Pratikte ise tablo tamamen farklı gelişti. PKK, kendi dışındaki Kürd örgütlerine sistematik saldırılar düzenleyerek yetişmiş kadrolarını tasfiye etti; kendi içindeki inisiyatif sahibi, eleştirel ve bağımsız düşünebilen kadroları da iç infazlarla yok etti. Bu çift yönlü imha süreci, derin toplumsal travmalar yarattı ve ulusal birliği sistematik biçimde zayıflattı.
Kürdistan coğrafyasında on yıllar boyunca süren çatışmalar; köy yakmalar, zorunlu göçler, kitlesel kayıplar ve kapsamlı bir yıkımla sonuçlandı. Bu yıkımdan sonra örgütün bizzat savaşa gerekçe gösterdiği bağımsızlık ve ulusal kurtuluş hedeflerinden adım adım vazgeçmesi, sürecin en çarpıcı ve en açıklayıcı gerçeğidir.
Öcalan’ın konumu, bu tabloda “devletin öz çocuğu” olarak netleşir. Onun ürettiği ideolojik çerçeveler –demokratik özerklik, demokratik cumhuriyet, demokratik konfederalizm ve nihayetinde devletle bütünleşme- ihaneti teorileştirmiş, Kürd milletini peşinden sürüklemiş ve gerçek ulusal mücadeleyi sabote etmiştir. Rüzgârın yönü ne kadar değişirse değişsin, pusulası daima devleti göstermiştir.
1999 İmralı sürecinden sonra bu yönelim daha da berraklaşmıştır. Bağımsızlık ve ulus-devlet hedefinden uzaklaşılarak, Kürd varlığının tanınması ve ulusal iddianın güçlendirilmesi talepleri “aşırı milliyetçi savruluş” olarak damgalanmıştır. Silahlı mücadele ve şiddet söylemi, bir yandan devletin sistematik baskı ve insan hakları ihlallerini gölgelemiş, diğer yandan Kürd toplumunda onarılamaz yaralar açmıştır.
Bu 48 yıllık deneyim, silahlı mücadelenin ve şiddet söyleminin yalnızca “dış düşman”a karşı değil, kendi içinde de yıkıcı olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Çatışmanın faturası on binlerce can ve Kürdistan’daki çok kapsamlı yıkımdır. Oysa bu yıkımı doğuran savaşın gerekçeleri, süreç içinde birer birer terk edilmiştir. Hedefler değişmiş, maliyet ise sabit kalmıştır.
Günümüzde “Terörsüz Türkiye” olarak adlandırılan süreçte aynı kontrol ve yeniden meşrulaştırma mekanizması yeniden devreye sokulmuştur. Öcalan’ın “barışın anahtarı” olarak konumlandırılması -çağrıları, İmralı ziyaretleri ve silahsızlanma/siyasallaşma mekanizmalarındaki merkezi rolü- hem onun ihanet mirasının yeniden ambalajlanmasına hem de Türkiye Cumhuriyeti’nin Kürd kimliğine ve Kürdistan’a yönelik yapısal inkâr politikasının sürdürülmesine hizmet etmektedir.
Söylem “terör sorunu” çerçevesinde tutulurken, Kürd varlığının anayasal tanınması, ulusal iddianın güçlendirilmesi ve hesaplaşma talepleri sistematik olarak geri plana itilmektedir. Tarafların tarihsel rolleri karşılıklı olarak yeniden tanımlanırken asıl gerçek örtülmektedir: Kürdistan’da büyük bir yıkıma yol açtıktan sonra, savaşı doğuran nedenlerden vazgeçilmiş olması.
Bu süreç, geçmişteki devlet uygulamalarının ve PKK’nin devletle iç içe geçmiş yapısının sorgulanma zeminini daraltmaktadır. Sembolik örgüt fesihleri, silah bırakma çağrıları ve yasama düzenlemeleri, ideolojik ömrü uzatmakta ve Kürdlerin Kürdlük iddiasını zayıflatmaktadır. “Pazarlık yok, taviz yok, üniter yapı tartışılmaz” vurgusu ile Öcalan’ın merkezi aktör haline getirilmesi, eşzamanlı bir meşrulaştırma üretmektedir.
Elbette bu okuma, PKK’yi ve Öcalan’ı “Kürd halkının iradesinin temsilcisi” olarak görenler tarafından reddedilecektir. Onlara göre yaşananlar, koşulların dayattığı zorunlu bir stratejik dönüşümdür. Ancak 48 yıllık teori ve pratik ışığında bakıldığında ortaya çıkan tablo açıktır: Hem Öcalan’ın konumu hem devlet aygıtının inkâr politikası yeniden tanımlanmakta; Kürd ulusal davasının kontrol altında tutulması misyonu kesintisiz devam etmektedir. Barış söylemi, bu bağlamda hesaplaşma ve adalet taleplerinin yerini alan bir unutturma ve yeniden meşrulaştırma aracı işlevi görmektedir.
Sonuç olarak, Öcalan’ı merkezi bir barış aktörü olarak öne çıkaran yaklaşımlar, hem onun hem de devlet aygıtının konumunu eşzamanlı olarak yeniden tanımlayan bir söylemsel çerçeve üretmektedir. Silahsızlanma olumlu bir adım olsa da, yapısal düşmanlığın ve kontrol mekanizmalarının sürmesi -özellikle Kürdistan’daki yıkımdan sonra savaş gerekçelerinin terk edilmiş olması gerçeği göz önüne alındığında- ulusal davayı zayıflatmaya devam eder.
Gerçek çözüm, inkâr politikasının ve bu taşeron yapının teşhiriyle mümkündür. Kürd varlığının tanınması, ulusal iddianın güçlendirilmesi, hesaplaşma ve adalet taleplerinin ön plana çıkarılması gerekir. Çünkü rüzgârın yönü ne kadar değişirse değişsin, pusula aynı kutbu göstermeye devam etmektedir.
Süleyman Akkoyun
