Irak seçim sonuçlarının Kürtler açısından önemi ve YNK’nin yapması gerekenler…

Irak Parlamentosu 6. Dönem seçim sonuçları genel hatları ile ortaya çıktı. Irak açısından seçimleri genel olarak yorumladık. Ortaya çıkan sonuç İran’a bağlı milis güçlerin siyasi kanatlarının güçlendiğiydi. Bu da şu anlama geliyor. Irak üzerinde İran etkisi artacak. Şii milisler konusunda oldukça radikal açıklamalar yapan ABD’nin ne tutum alacağını da önümüzdeki günlerde göreceğiz.
Seçim sonuçları ve sonrasında tarafların tutumu Irak’ın yakın tarihi şekillendirecek. Kürtlerin Federal haklarını bitirmek için son on yıldır derin bir strateji uygulayan Şii Irak rejiminin bu hassas durumu Kürtlerin de geleceğini belirleyecek. Kürtlerin tutumunun en olması gerektiğinden önce Kürtlerin seçimlerdeki durumu üzerine de biraz yorum yapmak zorunlu oluyor. Özellikle de Şii rejim ve Haşdi Şabi ile hareket eden YNK’nin durumunu yorumlamak bir zorunluluk.

KDP sadece rakip partileri değil seçim yasasını da yendi

Kürdistan’da seçimlerin açık ara birincisi KDP oldu. KDP oylarını arttırdı ve hatta Irak’ta ki Ezidi, Hristiyan birleşenlerin de tercih ettiği bir parti olarak varlığını ortaya koydu.

KDP bu seçimde sadece rakip partileri yenmedi Irak Seçim Yasasındaki adaletsiz sisteme rağmen varlığını ortaya koydu. Irak’ta 2023 yılında kabul edilen yasada kotalar bile KDP’yi zayıflatıp YNK’yi güçlendirmek üzerine kurulmuştu. Süleymaniye’de hiç Türkmen olmamasına rağmen Türkmen kotası verildi vb ayak oyunları yapıldı. KDP bunları da yendi.

Barzani Siyaset geleneği Irak için çözüm modelidir

KDP’nin oylarının attırmasında elbette ki KDP’nin siyasi duruşu ve toplum paradigmasının etkisi var. KDP’nin başta Ninova olmak üzere Hristiyan, Arap ve Ezidilerden oy almasının nedeni halkların gerçek anlamda bir arada yaşamasına imkân tanıyan siyasetidir. Bir aşiretler konfederasyonu olarak başlayan Barzani siyasi akımı KDP’de etkili olmuştur. Her kesimin kendi kimliği ile yer alacağı, müştereklerde bir iç işlerinde ayrı tutum özgür ve demokratik bir toplum sistemini yaşatmaya uygundur. Bu nedenle de KDP’ye düşman olanlar bile zora girdiğinde yine KDP yönetimini tercih etmektedir.

Bu açıdan KDP’nin 5 kota adayını almasını KDP’nin toplum modelinin kazanması olarak okuya biliriz.

Halk 9. Hükümeti ödüllendirdi

Irak hükümeti seçimlerde KDP’yi ve Kürdistan Bölgesi hükümetini zorlamak için aylardır maaş ödemiyordu. Bu biçimde oyların azalacağını ve YNK’yi bir alternatif gibi göstereceğini hesaplamıştı. Fakat öyle olmadı ve KDP oylarını arttırdı. Bunun bir nedeni de Mesrur Barzani liderliğindeki 9. Hükümetin icraatlarının halka verdiği güvendi. Halk bu hükümeti ödüllendirdi.

YNK açısından durum ne?

YNK bir yıl önce yapılan Kürdistan Parlamentosu seçimleri ve bu seçimlerde büyük bir kırılma yaşadı. Bafel Talabani bu seçimde oylarını arttırmak için silahı da kullanarak bir strateji izledi. Örneğin Lahor Cengi’nin silahlı kullanmayı göze alarak tasfiye edilmesinin bir nedeni de seçimdi. Yine Nwe Nu lideri Şasuvar Abdulvahid ve Ulusal İttifak lideri ( Berhem Salih’in eski partisi) Aram Kadir’in tutuklanması da aynı nedenleydi. Bafel Talabani, YNK’de ve hatta Süleymaniye’de varlık gösteren tüm siyasi, ekonomik ve toplumsal üç odaklarını bitirip otoriter bir sistemle tartışmasız tek lider olmanın çabasını veriyor. Ve seçimden önce de bu programını hızlandırdı. Bu kesimleri korkuyla ve imtiyazlar vererek kendine dahil olmaya zorladı.  Özel oylama da bile insanları oy pusulasının fotoğraflarını çekip YNK’ye oy verdiklerini ispatlamaya mecbur etti. Bunlara rağmen istediğine ulaşamadı ve hatta Süleymaniye’de dahi  oy kaybetti.

Ortağı Haşti Şabi’ye bağlı Babilyon hareketi lideri Reyan Kildani’nin Duhok’taki kota adayının kazanması için Behdinan halkını kurban etti. Ama bu oyun tutmadı, kendi örgütü karşı çıktı.  Sonuç olarak hem kota adayını seçtiremedi hem de Duhok’ta daha önce kazandığı sandalyeyi de kaybetti. Şimdi kendini aklamak için Heme Sor olarak tanınan Muhammed Osman Duşuvani adlı örgüt yöneticisi çıkıp “Duhok il örgütü zaten KDP’liydi, ajandı” diyor. Oysa ki liste başı adayı zaten bir önceki dönem de onların parlamenteriydi, kendileri yine aday gösterdi. Yani YNK Behdinan’da bir çöküş yaşadı.

Kerkük’te sandalye kaybından Bafel Talabani sorumludur

Kürtler genel olarak seçimde sandalyelerini korusa da Kerkük’te iki sandalye kaybetmeleri ise kabul edilmez bir durumda. YNK şimdi bu olaydan da KDP’yi sorumluymuş gibi göstermek istiyor.

YNK,  Kerkük valisi Rebwar Taha’yı adayı birinci sıradan aday göstermişti.  Taha büyük bir oy aldı. YNK bunu bir propaganda vesilesi yapmak istiyor. Oysa ki bu gerçekçi değildir. YNK, Kerkük’teki gerilemeden birinci derecen sorumludur.  Bafel Talabani’nin Celal Talabani’nin bir zamanlar Kerkük için söylediği sözler üzerinden propaganda yapsa da Kerkük’e karşı uyguladıkları siyaset Kerkük’te Kürtleri geri düşürmüştür. 2017’de Kerkük’teki ihanet durumundan sorumludur. Ayrıca o tarihten bu yana Kerkük’teki tek Kürt gücüdür ve diğer Kürt partilerini silmek ve Kerkük’e sokmak için büyük bir uğraşı vermiştir.  Kerkük Bafel Talabani’nin liderlik hevesinin ve ihanetinin kurbanı olmaktadır.  Bafel Talabani Kerkük’te Araplaştırma siyaseti ile ortaklaşıp Kürtleri değil kendini Kürtlerin birinci partisi yapma durumuna düşürmüştür. Kerkük’teki sonuçlardan da doğal olarak YNK ve Bafel Talabani sorumludur.

Elbette Kerkük’te Arap nüfusunun hızla artması gibi nedenlerde etkili olmuştur. Ve bu durum da oldukça tehlikelidir. Arapların genç nüfusunu artması Kerkük’ü ileriki yıllarda tehlikeye atabilir.

Kerkük meselesi Kürtlerin derin bir strateji ile halkların bir arada yaşadığı Kürdistan şehri konumunda tutacak bir strateji benimsemelidir.

Bafel Talabani ne yapacak?

Seçimlerden sonra bir yandan YNK medyası öte yandan PKK medyası Bafel Talabani’yi kazanmış gibi göstermek için büyük caba harcıyor. Diğer parçalar medyanın bu söylemine inana bilir fakat Güney Kürdistan halkı hakikatleri birinci derecen görüyor.  Aynı zamanda Güney Kürdistan halkı YNK’nin ve lideri Bafel Talabani’nin tarihini ve göz kara biçimde yapabileceklerini de görüyor.

Bafel Talabani’nin “ben kaybettim ama Haşdi Şabi yani müttefiklerim kazandı” diyerek Şii Irak rejiminin çıkarları doğrultusunda sürece katılması Kürtlere büyük zarar verir.  Bu açıdan YNK’nin atması gereken önemli adımlar vardır.

Öncelikle YNK, İran ajandasına göre KDP’ye düşmanlık yapmaktan bu konuda feshedilen PKK ile ortak siyaset yürütmekten vazgeçmelidir.  Bunun için alttan altta yürütülen ve Süleymaniye’yi ayrı bir özerk bölge olarak örgütleme programından vazgeçmelidir. YNK, hükümet kurma sürecini İran lehine baltalamaktan vazgeçmelidir.

Tüm bunlar yapılmadığı müddetçe YNK’nin Kürtler ve Kürdistan açısından zararlı siyaset yürütme süreci sonlandırılamaz.