Bafıl Talabani’nin “hükümetten çekilme” kararının arkasında Kalibaf ile yaptığı görüşme mi var?

Kürdistan Yurtseverler Birliği (YNK) Başkanı Bafıl Talabani dün gece bir açıklama yaparak “KYB olarak Kürdistan Parlamentosu’nun oturumunu tanımıyoruz ve hükümetten çekiliyoruz” dedi. Kaynaklar, Talabani’nin bu açıklamasının 15 Eylül’de Tahran’da Muhammed Kalibaf ile yaptığı görüşmede kararlaştırıldığını söylüyor. Ayrıca Kalibaf’ın parlamento seçiminden iki gün önce Bağdat’a gizli bir ziyaret yaptığı ve burada Iraklı siyasetçiler dışında Bafıl Talabani ile de görüştüğü yönünde iddialar var.

Bafıl Talabani’nin açıklaması, Kürdistan Parlamentosu’nun toplanmasının ardından geldi. Normalde YNK’nin toplantıya katılması bekleniyordu ve YNK, divan ve meclis başkanlığı için adaylarını da belirlemişti. Fakat oturuma 24 saat kala YNK, oturuma katılmayacağını açıkladı. 4 Ekim günü Kürdistan Parlamentosu YNK olmadan toplandı ve salt çoğunluğu sağladı. 52 üyenin katılımıyla gerçekleşen toplantıda Başkanlık Divanı seçildi.

Bafıl Talabani, Iraklıları harekete geçmeye mi çağırıyor?

Seçimin ardından YNK lideri Bafıl Talabani, hükümetten çekildiklerini açıkladığı gibi Süleymaniye ve Halepçe’yi Kürdistan Bölgesi’nden koparmak anlamına gelen ifadeler kullandı ve aslında topu Bağdat’taki Şii rejime attı. Siyasi gözlemcilere göre Talabani’nin amacı, “Bağdat’ın parlamentoyu onaylamaması ve feshetmesi için müttefiklerini harekete geçirmek”.

Elbette ki bunlar yapılamazsa bu kez Süleymaniye’de kendi özerkliğini ilan edecek. Buda ikili hükümet demek.

Siyasi gözlemcilere göre Bafıl Talabani’nin bu açıklamasının arkasında İran var. Kaynaklar, Bafıl Talabani’nin 15 Eylül’de Tahran’a yaptığı ziyarette bu yönde karar alındığını belirtiyorlar.

Bafıl Talabani, 15 Eylül’de Tahran’a bir ziyaret yapmış ve burada İranlı yetkililerle görüşmüştü. Görüştüğü kişilerin başında ise İran Meclis Başkanı Muhammed Kalibaf geliyor. Kalibaf, İran siyaseti açısından önemli bir isim. Seçilmiş parlamento başkanlığı dışında, İran’ın derin yapılarının görünür yüzü olarak biliniyor. Birçok çevre, Kasım Süleymani’nin Irak ve Kürdistan Bölgesi dosyasının Kalibaf’a devredildiğini düşünüyor.

Bafıl Talabani’nin “Kürdistan Bölgesi’nin varlığını tehlikeye atan” açıklamasının arkasında da Kalibaf ile yaptığı görüşmenin olduğu yönünde önemli iddialar var.

Ahvazlı siyasetçi: Bafıl Talabani’nin açıklaması Kalibaf’ın ziyaretinden bağımsız değil

Hafız Fazeli, konuyu gündeme getiren ilk isimlerden. Ahvazlı bir siyasi gözlemci olan Fazeli Irak ve İran konularında uzman bir isim olarak kabul ediliyor. Fazeli, konuya ilişkin olarak “Bafıl Talabani’nin açıklamaları Irak’ta İran’a yakın siyasi çevreleri coşkuyla karşıladı” dedi.

Fazeli açıklamasında, “Bu gelişmelerin İran İslam Cumhuriyeti’nin üst düzey yetkililerinin seyahatleri ve görüşmeleriyle eş zamanlı olması, Tahran’ın Irak’taki siyasi gelişmelerdeki rolü ve hedefleri hakkında ciddi soruları gündeme getiriyor. Bu hareketler, yalnızca bağımsız ve iç meseleler mi, yoksa Kürdistan Irak’ın bütünlüğünü zayıflatmak, anlaşmazlıkları tırmandırmak ve İran’ın bu ülkedeki etkisini genişletmek için hesaplanmış bir politikanın parçası mı?” sorusunu sordu.

Fazeli ayrıca, “Tahran’ın müdahaleci politikalarının izlerini bu gelişmelerde göz ardı etmek mümkün görünmüyor. Bölge deneyimi gösteriyor ki İran’ın nüfuz rekabeti ve müdahalelerinin devreye girdiği her yerde, iç anlaşmazlıklar ve siyasi çatlaklar da şiddetleniyor” dedi.

Değerlendirmesinin sonunda ise Fazeli, “Ortadoğu’nun herhangi bir noktasında kriz, ayrılıkçılık, terör ve istikrarsızlaştırma izleri gördüğünüz her yerde, bilin ki bir İranlı oradan geçmiş ya da orada bir gece konaklamıştır” ifadelerini kullandı.

Zengene: YNK, son 24 saat içinde karar değiştirdi

Şiilere yakınlığıyla bilinen Al Ahad televizyonuna katılan KDP üyesi Muhammed Zengene de benzer biçimde “YNK’nin açıklamasının arkasında Kalibaf ile yapılan görüşme” olduğunu belirtti.

Zengene açıklamasında, parlamento toplantısından 48 saat öncesine kadar YNK’nin konuya sıcak baktığını fakat son anda kararını değiştirdiğini ve bunun arkasında Bafıl Talabani’nin Bağdat’ta yaptığı gizli bir görüşmenin olduğunu söyledi.

Zengene, bazı gizli ve özel bilgilere sahip olduklarını açıkladı. Kalibaf’ın Bağdat’a gizli bir ziyaret yaptığını ve burada bazı siyasi çevreler ve Bafıl Talabani ile tekrar görüştüğünü söyledi. Zengene, YNK’nin son iki yılda sürekli olarak umut verici konuştuğunu fakat sürekli oyalama yaptığını ve şimdi ise tümden geri çekildiğini söyledi.

Zengene ayrıca Bafıl Talabani’nin tutumunu “sadece kişisel bir gurur meselesine çevirdiğini ve bunun Kürtlere zarar verdiğini” söyledi.

KDP oyunu bozmak için mi meclisi topladı?

Bafıl Talabani, çeşitli toplantılarda hükümet kurmaya istekli olduğu mesajını verse de parlamentonun toplanmasını engelleyen başlıca aktörlerden biri olarak öne çıktı. Seçimde YNK 23, KDP ise 39 sandalye kazanmıştı. YNK, ortaya çıkan sonuca rağmen yetki ve mevki paylaşımının yüzde 50-50 biçiminde yapılmasını istiyor ve İçişleri Bakanlığı, güvenlik kurumları gibi önemli yerlerin YNK’ye verilmesini talep ediyordu. YNK’nin taleplerinin kabul edilmeyeceği ise oldukça netti.

YNK’nin taleplerinde hiç geri adım atmadan oy oranının dışında hak talep etmesi ise daha çok süreci uzatmaya dönük bir girişimdi.

Fakat hiçbir zaman köprüleri tamamen atmadı ve sürekli olayı zamana yaydı. Siyasi gözlemciler, YNK’nin bu tutumunun KDP’yi oyalayarak Bağdat’ta hükümetin iptali için altyapı oluşturduğunu belirtiyorlar. Yani aslında YNK’nin “Irak Federal Mahkemesini devreye koyma” planı, KDP’nin parlamentoyu toplaması ile son bulmuş oldu.

Fakat Bafıl Talabani’nin Süleymaniye ve Halepçe merkezli ayrı bir idari veya siyasi yapı oluşturma söylemine yönelmesi, tehlikenin devam ettiğini gösteriyor.

YNK’nin özerklik planı yeni değil…

Irak Anayasası, Kürdistan Bölgesi’ni federe bir bölge olarak kabul ediyor. Bu nedenle Irak, bu statüyü bitirmek istese de anayasa nedeniyle adım atamıyor. Fakat Kerkük işgali sonrası Irak yeni bir dönemi başlattı. Kürdistan içinde siyasi bölünme yaratarak Bölge Yönetimini işlemez duruma getirmek ve statüyü küçültmeyi esas aldı.

YNK’nin özerklik planı da tam bu döneme denk geliyor. 2017 yılında Süleymaniye İl Meclisi “özerklik projesi” oluşturdu. 2020 yılı Mayıs ayında ise “Özerklik projesinin tartışılması için komisyon” kurma talebinde bulundu.

Yani aslında Bafıl Talabani’nin 5 Ekim 2026 yılında açıkladığı “hükümetten geri çekilme” sözleri ve üstü kapalı olarak “özerklik ilan etme” kararı, 2017 yılında alınmış bir karar.

Bu kararın arkasında ise İran devleti ve Şii Irak rejiminin güçleri olduğu konusunda birçok çevre hemfikir. Ve şimdi YNK’nin Hewler merkezli hükümeti güçten düşürme girişimlerini, arasını düzelttiği Türkiye de destekliyor.

Tüm siyasi veriler değerlendirildiğinde YNK’nin Kürdistan Bölgesi’ni ikili hükümete çevirerek güçsüzleştirme girişimlerinin yeni olmadığını ve artık bölgesel yapılar tarafından da desteklenen bir anti-Kürdistan cephesinin girişimi olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.